Tag Archives: વાંધા વચકા

લ્યો PKનું (વધુ એક) postmortem !


૨૧મી સદીમાં નળિયા ના હોવા છતાં ય અખા ભગત જે ૧૭મી સદીમાં કહી ગયા હતા કે

વા વાયો ને  નળિયું ખસ્યું, તે દેખીને કુતરું ભસ્યું,

કોઈ કહે મેં દીઠો ચોર, બહુ થયો ત્યાં શોરબકોર!

આપણે સહું PK વિશે ભસી-ભસીને એને સાર્થક કરવાનાં પ્રમાણિક(!) પ્રયત્નો કરતા હોઈએ એવું લાગે! આજે પણ ‘ખાનો’માં મને આમિર ખાન જ ગમે અને છેલ્લા બે-ચાર વરસોથી  અનાયાસ જ એવું શેડ્યુલ ગોઠવાય જાય છે કે ૩૧મી ડીસેમ્બરની રાતે જ્યારે લોકો ખાઈ-“પી”ને પાર્ટી માનવતા હોય ત્યારે અમે લોકો આમિરનું ‘તારે ઝમી પર’, ‘ગજની’ કે  ઈડિયટ્સ’ જોવા ગયા હોઈએ, ( ref post )આ વખતે એ જ રીતે થતા થતા રહી ગયું, પણ અત્યારે એ મુદ્દો નથી.

મુદ્દો છે PK માં ખરેખર કંઈ વિવાદાસ્પદ છે?

મારો સ્પષ્ટ ઉત્તર છે = ના !

બસ, આ “ના” કે “હા” જેવો એકાક્ષરી ઉત્તર કદી હોય નહિ અને અગર કહેવાય ગયું તો લોકો એવા એવા બુદ્ધિવાળા પડ્યા છે કે એને ગમે એમ કરીને સાચું સાબિત કરે અને એવી જ રીતે સામે પક્ષે એવા એવા પણ બુદ્ધિનાં બારદાન હોવાના જ કે પોતાની બુદ્ધિ કે પસંદગી કે તર્ક શક્તિને ખરોંચ ના પડે એટલે “ના” કે “હા” પર જામી પડવાનું !

જે લોકો PK ની વકીલાત કરે છે એ લોકો માત્ર એટલું જ જુવે છે કે બસ કે કોઈ સેના કે દળ વાળા હિંદુજાતિ કે હિંદુ ધર્મની તરફેણ કરે એટલે એ ખોટું જ હોય અને આ લોકોને જાણે બહાનું જ જોઈએ છે <- કમનસીબે આ વાતને સાચી પાડવા માટે બીજા કોઈ નહિ પણ આવા દળ-સેના-પરિષદ વાળાઓ જ કારણો અને તારણો  પુરા પાડી દેતા હોય છે. પણ એનાથી શું બધા હિંદુઓ લઠ્ઠ જ છે? અને માત્ર મુસ્લિમ વિરોધી જ છે?

બહુ દૂર જવાની જરૂર નથી ‘રામલીલા’નો વિરોધ બે વાતનાં લીધે થતો હતો ત્યારે બે માંથી કોઈપણ એક વાત મુદ્દે આપણા કોઈનાં ધ્યાનમાં ઓસમાણ મીરનો વિરોધ કે એના પ્રોગ્રામ રદ કરવાનું  કે તોડફોડ થયાનું આવ્યું છે?

આજની તારીખે ત્રણ ત્રણ પેઢીથી શાહબુદ્દીન રાઠોડને આદર મળે છે  કે નહિ ?  આવા કેટલાય દાખલા હશે પણ આ બે પરથી જ વિચારો કે કેમ આ લોકોનો કોઈ વિરોધ નથી કરતુ? અરે હિંદુઓના ધાર્મિક તહેવારોમાં આ બંને (અને અન્ય મુસ્લિમો) ને કેટલા આદર સાથે એ ધર્મના ભજન ગાવા કે ઇવન એ ધર્મ પર પ્રવચન આપવા એમને આપણે ઓથેન્ટિક માનીએ છીએ! શું કામ?

આ દલીલ એની સામે હતી જેઓ એવું ઠસાવવા માંગે છે કે આમિર મુસ્લિમ છે (માત્ર) એટલા માટે જ વિરોધ કરી રહ્યાં છે, પણ મને તો એવી પણ શંકા થાય છે કે મુસ્લિમ છે એટલે વિરોધ નહિ પણ વિરોધ થાય એટલા માટે મુસ્લિમ એકટર રાખવામાં આવ્યો એવું કેમ ના વિચારી શકાય?
આ લોકોએ ખાલી ફિલ્મ બનાવવી એટલું જ નથી હોતું એને સુપર-ડુપર હીટ પણ કરાવવી હોય અને એના માટે ફિલ્મમાં એવો તો દમ છે જ નહિ અને આમ પણ થ્રી ઈડિયટ્સ વખતે પણ ચેતન ભગત સાથે છેડછાડ કરીને વિવાદ સર્જ્યો અને આ વખતે ભગત મૂકીને ભગવાન સાથે !

અને કદાચ (નાદાન) લોકો એટલાથી ના ઉશ્કેરાય તો? તો કથામાં ઉમેરી દો એક મુસ્લિમ પાત્ર અને એને પણ પાકિસ્તાની તરીકે રજુ કરો એટલે થઇ જાય કામ જડબેસલાક બસ!

આની દાનત તો ત્યારથી જ ઓળખી લેવાની જરૂર હતી જ્યારે PK નું પહેલું પોસ્ટર ‘અનાવરણ’ કરવામાં આવ્યું!

આપણા હિંદુઓને જડ તરીકે આલેખવામાં અને ઓળખાવા માટે આટલું પર્યાપ્ત છે, બાકી હકીકત એ છે કે સામે પક્ષે જાલીમો હોય છે પણ આપણે જડ કરતા નાદાન અને મૂરખા વધુ છીએ અને એ હંમેશા સાબિત પણ કરતા રહીએ, બાકી હોય તો બાવા-સાધુ-અને આવા દળ-સેના-પરિષદ વાળા નવરા બેઠા નખ્ખોદ તો વાળે જ !

~ અમૃત બિંદુ ~

 રેફ્યુજી, LOC, PK,  અને ઘણી બધી ફિલ્મોમાં પાકિસ્તાનીઓને નિર્દોષ બતાવવાનાં જે ધખારા કરીએ છીએ એવા ત્યાં પણ હશે ?

^

પહેલા કબૂલી લઉં કે મેં એક પણ પાકિસ્તાની ફિલ્મ જોઈ નથી પણ તો ય પ્રશ્ન થાય તો પૂછવો તો ખરો ને ? :p

Advertisements

1 ટીકા

Filed under ધર્મ, ફિલ્લમ ફિલ્લમ, શ્રધ્ધા-અંધશ્રધ્ધા, સમાજ

ફેક આઈ.ડી.ની ફેંકમફેંક


આમ તો આ રોગ જૂનો પુરાણો છે, અને યુગોથી ચાલ્યો જ આવે છે એટલે અત્યારે (જ) આ પ્રવર્તી રહ્યો છે એમ ન કહી શકાય !

મને બહું તો ખ્યાલ નથી પણ આપણા શાસ્ત્રોમાં પણ આવે છે ને કે કોઈ દેવતા(!) કે ઋષિ (!!)ને કોઈ સ્ત્રી ‘માલ’ લાગે એટલે વેશપલટો યાને ફેક આઈડીથી પહોંચી જતાં.

યાદ આવે છે કે નાના હતા ત્યારે કોઈ છોકરા (છોકરી)ને બદનામ કરવા ગમે તેના નામની ‘ચિઠીઓ’ ફેંકતા અને એમાં પણ ફેક આઈડી જ રહેતી.

આવા તો કંઈક પ્રસંગો હશે એટલે એ બધા વિશે સવિસ્તાર તો નથી કહેતો પણ ત્યારબાદ સીધા જ નેટ પર લેન્ડીંગ કરીયે તો યાહુ-ચેટમાં આવું બહું સાંભળવા (ઇવન) અનુભવવા મળ્યું છે, અને એ પણ અગાઉ હતા એ બધા કિસ્સાની જેમ મેલ-ફીમેલ કે ફીમેલ-મેલ બનીને ‘બનાવતા’..

પછી આવ્યું ઓરકુટ, તો હવે થોડો ટ્રેન્ડ ચેન્જ થયો, હવે દ્વેષ ભાવના, છળકપટ આ બધું જેન્ડર આધારિત ન રહેતા ચર્ચામાં આવવા માંડ્યું.

કોઈ ગૃપ કે વ્યક્તિ સામે સામી છાતીએ ઘા ન કરી શકે એ ફેક આઈડીથી ચર્ચા ચૂંથતા પરંતુ જ્યાં વિચાર, અભિવ્યક્તિની વાત હોય ત્યાં તો પોલ ખુલી પડવાની જ છે!

હવે એનાથી આગળ પગલું મુકાયું એફબી પર. ખુદના અનુભવ પરથી કહું છું આપણામાંથી મોટાભાગના લોકોના ફ્રેન્ડ(?) લિસ્ટમાં આવા બે-પાંચ નમુના/નમુની હોય જ, એ અલગ છે કે કાં તો આપણને સાવ ખબર ન હોય, કાં તો આપણને માત્ર શક હોય કે આ હશે કે પેલો/પેલી?

જો કે કૉલમ લખતા અમુક લોકો પણ એક યા બીજા કારણ થી અલગ અલગ નામથી લખતા હોય છે જેને ‘પેન નેમ’ કહેવામાં આવે છે એ પણ અમુક વખતે/અમુક કારણસર ફેક આઇડીનો પ્રકાર ગણાય કે નહીં એ મને નથી ખબર.

જે આવા (અવળા) ધંધા કરતા હોય એમને ખબર, કે આવું કરીને એ લોકો શું કાંદા કાઢી લે? પણ મને એક દોસ્ત એ મજાકમાં જ કીધું: “યાર ફેક આઈડી બનાવવી પડશે 😉 ”  ત્યારે મેં ‘લેક્ચર’ આપી દીધું. જે એણે સહન કર્યું અને તમારા ય કરમ તો ફૂટેલા હશે જ, એટલે વાંચવા આવી ગયા –

ફેક આઈડી બનાવવા પાછળનો ઉદ્દેશ્ય જ નેગેટીવ હોવાનો એટલે આપણું મન એ વિશે વિચાર કરતા કુવિચાર વધુ કરવાનું છે. અને જ્યારે બનાવ્યું હોય ત્યારે ભલે ‘અમુક’ જ ટાર્ગેટ હોય પણ પછી,  પહેલા  મજાકમાં એનો પછી વિકૃતિમાં એનો વ્યાપ/વિસ્તાર વધતો ચાલે. આમ પણ કહેવાય છે ને કે જો જૈસા સોચતા હૈ ઓર કરતા હૈ, વો વૈસા હી બના જાતા હૈ! એટલે મારી તો વણમાગી સલાહ છે કે આવી ફેક આઈડી થી બધી રીતે બચી ને રહેવું.

~ અમૃતબિંદુ ~

મેં કદી ફેંક આઇડીનો ઉપયોગ કર્યો નથી કે કરીશ નથી..સીધા જ એક ઘા –ને બે કટકા ! 

5 ટિપ્પણીઓ

Filed under વૃતિ - પ્રવૃતિ, સમાજ, સાહિત્ય, media, social networking sites

સ્ત્રી, પુરુષ, સમાજ અને સવાલો


ઘણા વખતથી ઘણા સવાલો મનમાં સળવળતા હોય અને અમુક વખતે ક્યાંકને કયાંક ઠાલવી પણ દીધા હોય, બધા તો નહીં પણ અત્યારના માહોલને અનુલક્ષીને અમુક સવાલોનું શક્ય એટલું સંકલન કરીને મુકવાનું મન થયું.

  1. હજુ પણ ઘણી જગ્યાએ પત્ની/પ્રેમિકાને ‘તું’ કહેવાય, અનુક્રમે પતિ/પ્રેમીને નહીં?
  2. મમ્મી ને ‘તું’ કહેવાનું, પપ્પાને કેમ નહીં?
  3. ઝાંસીની રાણીને ‘તું’ સંબોધન થાય, શિવાજી, ભગતસિંહ, વગેરે વગેરેને ‘તમે’ ?
  4. દ્રૌપદી, સીતાને ‘મદદ’ માટે પુરુષ જ આગળ આવે છે, સ્ત્રી નહીં (એને હેરાન કરનાર પણ પુરુષ જાત છે એ ખ્યાલ છે)
  5. સ્ત્રી માટે અબળા શબ્દ છે જ્યારે પુરુષ માટે મર્દ ? (અને અમુક તો સ્ત્રીને પણ ‘મર્દાના’ કહે!)
  6. ‘હેડ ઓફ ધ ફેમિલી’ પુરુષ જ કેમ હોય છે ?
  7. બધે સમકક્ષ ને સમોવડીની અપેક્ષા રાખનાર, બસ કે અન્ય જગ્યાએ ‘મદદ’ માટે  કેમ પુરુષ પર આધાર કે અપેક્ષા રખાય છે?
  8. રામાયણમાં રાવણને વિલન ચિતરતા પહેલા એ કેમ યાદ નથી આવતું કે શરૂઆત સુપર્ણખાથી અને પછી સીતાની સુવર્ણમૃગની અપેક્ષાને લીધે જ થઇ હતી?
  9. મહાભારતમાં પણ દુર્યોધન-પાંડવોને દોષ આપતા પહેલા કેમ વિચારાતું નથી કે દ્રૌપદીએ વિના વાંકે ‘અંધે કા પુત્ર’ અંધા’ કહીને વેરના બીજ વાવ્યા હતા?
  10. અત્યારના જમાનામાં પણ પ્રાયવેટમાં પુરુષ કર્મચારીને સ્ત્રી કર્મચારીના પ્રમાણમાં પગાર વધુ અને સમય ઓછો આપવામાં આવે છે અને એ હસતે મોઢાએ સ્ત્રી દ્વારા કેમ સ્વીકારવામાં આવે છે?

^ દસ પે અબ મૈ બસ કરતા હું બાકી કોમેન્ટમે યે સિલસિલા આગે બઢા સકતે હો….

7 ટિપ્પણીઓ

Filed under એજ્યુકેશન એન્ડ પેરેન્ટીન્ગ, સમાજ

ચેતન ભગત


ચેતન ભગતની નોવેલ્સમાં : વન નાઈટ @ કોલ સેન્ટર, પછી થ્રી મિસ્ટેક્સ અને હમણા રીવોલ્યુશન : ૨૦૨૦ વાંચી.

રીવોલ્યુશન : ૨૦૨૦ નોવેલ હાથમાં લીધી હતી એ પૂર્વે અને સાથે ત્રણેક રિવ્યૂ મળી ગયા કે ખાસ દમ નથી. પૂરી થવાને આરે હતો અને એક ક્વોટ ફેસબૂક પર શેર કર્યું તો પ્રશમ ત્રિવેદી એ પ્રેમાગ્રહ કર્યો કે વાંચીને રિવ્યૂ આપજો. આમ તો આપણને ભાવતું’તું અને વૈદ્યે બતાવ્યું જેવું હતું પણ થોડો ભાવ પણ ખાધો અને એ ભાવનગર વાસીએ ખવડાવ્યો પણ ખરો!

હા, તો રીવોલ્યુશન : ૨૦૨૦ની વાત આગળ વધારૂં તો જેમ જેમ વાંચતો ગયો મને મળેલ રિવ્યૂ પર શંકા જવા લાગી કે યાર આ તો બરાબર જ છે પણ છેલ્લા પ્રકરણમાં પહોંચ્યો તો આ શું? ઓટો ગોટો પરમેશ્વર મોટો? અને એમાંય પાછો આઈડિયા તો આપણી બોલીવુડ ફિલ્મમાંથી સીધો ઊઠાવ્યો હોય એવો END ? બસ પછી મને એ રિવ્યૂ આપનાર માટે મને  હંમેશા માન છે એ બરકરાર રહ્યું.

પછી વિચારતો થયો કે આવું કરવા પાછળ કયા કારણો જવાબદાર હશે કે ભગતભાઈ એ આવી બેજવાબદારી દાખવી?

જવાબ તો ના મળ્યા પણ જે સવાલો ઊઠ્યા એમાંના બે આ રહ્યાં –

* હીરો એટલે કે મુખ્ય પાત્રને સારૂં  યાને પોઝીટીવ જ દર્શાવવું  જરૂરી લાગ્યું હશે ?

* આગળ વધવાની કે END માટે ક્રિયેટિવિટીએ સાથ આપવા ઇનકાર કર્યો હશે ?

એ સિવાય અમુક મુદ્દા કે ત્રુટીઓ પણ કહી શકાય એવું =

# સુનીલ નામનું પાત્ર માત્ર ગોપાલને શુકલા-જી સાથે ઇન્ટ્રો કરાવવા જ ગેસ્ટ એપિયરન્સની જેમ  ઘાલ્યું પછી ક્યાંય એ ભાઈ દેખાયા જ નહિ ?

# શુકલા-જી જેવા નખશિખ પોલીટીશ્યનના પૈસા થકી એમ્પાયર ખડું થાય છે પણ તેઓ એના  ‘ભાગ”  માટે ઉદાસીન હોય?

મારા જેવા માટે ચેતન ભગતનું  સૌથી જમા પાસું એ કે એમનું ઇંગ્લિશ ઘણું સરળ હોય. હવે થોડા ક્વોટ –

  • Regret – this feeling has to be one of the biggest manufacturing defect in humans. We keep regretting, even though there is no point to it.
  • Girls are the best topic switchers in the world.
  • When you fail an entrance exam, even a tobacco-chewing watchman can make you feel small.
  • Once you get low marks, you learn to lower your eyes rather quickly.
  • When girls are hiding something,they start speaking like boys and use expressions like ‘cool’.
  • “What is love?” Love is what your parents give if you clear IIT exam.
  • Girls get extremely upset if you give them evidence contrary to their belief.
  • Stupid people go to college . Smart people own them.
  • ‘Fine’ means somewhere between ‘whatever’ and ‘go to hell” in Girlese.
  • ‘Money isn’t everything’ – easy to say that when you are eating cakes in a five-star hotel.
  • Girls can some up with simplest of messages that have the most complex meanings.
  • I think at some point a switch flicks in the heads of Indian parents. From “study,study,study” they go “marry, marry, marry”.
  • Men are born on earth to listen to girls.
  • All you boys are the same. First you chase, but when you get the girl, you want to be kings.
  • Girls don’t like to discuss intimate moments, especially if you probe them. However, they also get upset if you don’t refer to the moments at all.

^ ચેતન ભગતની આ બૂકમાં મજા નહિ આવે પણ એઝ યુઝવલ  વન લાઇનર્સ મળી રહેવાના એવો દિલાસો કુણાલ ધામી એ આપ્યો હતો.

~ અમૃતબિંદુ ~

‘ચિત્રલેખા’ વાર્ષિક અંક (નવેમ્બર-ડિસેમ્બર-૨૦૧૧)માં ચેતન ભગતે એક લેખ લખ્યો હતો અને એ લેખ રીડગુજરાતી પર પણ મૂકવામાં આવ્યો એની લિંક

8 ટિપ્પણીઓ

Filed under Art, એજ્યુકેશન એન્ડ પેરેન્ટીન્ગ, સમાજ, સાહિત્ય

‘અકૂપાર’ : ધ્રુવ ભટ્ટ


ઓગસ્ટ, ૨૦૧૦માં ઓરકુટની GMCC Commu પર (દિ.ભા.માં ‘સ્મોલ સત્ય’ કૉલમ  લખતાં) મુકેશ મોદીએ દિ.ભા.માં રઘુવીર ચૌધરીના “અકૂપાર” પર ના  (વિવેચન)લેખ  સંદર્ભે એક  ટોપિક બનાવ્યો  હતો ત્યારે ધ્રુવ ભાઈના સર્જનથી ખાસ બલ્કે બિલકુલ અજાણ હતો. પછી તો જેમ જેમ તત્વમસિઅગ્નીકન્યાકર્ણ લોકઅતરાપી –  સમુદ્રાન્તિકે કૃતિઓ વંચાતી ગઈ તેમ તેમ એમના એક અલગ જ ભાવ વિશ્વમાં ખૂંપતો ગયો. પણ  ‘અકૂપાર’ વાંચવાનો અવસર મળતો ન હતો એ હવે મળ્યો.

Akoopar : Dhruv Bhatt

‘અકૂપાર’ : ધ્રુવ ભટ્ટ

જેમ જેમ ‘અકૂપાર’ વાંચતો ગયો, થોડી નિરાશા અને વધુ કંટાળો આવતો ગયો પરંતુ  પહેલા હું  કોઈ પુસ્તકના થોડા પ્રકરણો અમુકમાં તો પાના વાંચતો અને ન જામે તો એ ‘મૂકી’ દેવામાં વાર ન લગાડતો પણ હવે જે બુક હાથમાં લઉં  તે  બને ત્યાં સુધી મૂકતો નથી અને પૂરી કર્યા બાદ એ વિશે કંઈ બોલવું/લખવું/વિચારવું એવું થાય છે.

આપણે ત્યાં સામાન્ય રીતે કોઈના  લેખન વિશે એક નિયમ બંધાય જાય પછી ભાગ્યે જ એમાં ફેરફાર કરીયે છીએ. જ્યારે કે હમેશાં કોઈ તમને કંટાળો  આપવા અશક્તિમાન હોય એવી જ રીતે દરેક સર્જન સાથે સહમત થઈએ કે એ આનંદ આપનાર હોય એવું બનતું નથી .

‘અકૂપાર’ વિશે એટલું તો ચોક્કસ લાગે છે કે જેણે ધ્રુવભાઈનું એક પણ પુસ્તક  વાંચ્યું ના હોય તેઓને માટે ‘અકૂપાર’  એક કંટાળાજનક પ્રવાસ બની શકે. આ પુસ્તકનું સબળ પાસું છે એ જ એનું નબળું પાસું છે. એટલેકે અમે કાઠીયાવાડી લોકો ઘણા શબ્દોમાં ‘સ’ ની જગ્યાએ ‘હ’ ઉચ્ચારતા હોઈએ છીએ, ધ્રુવભાઈના દરેક સર્જનમાં  આપણને પ્રતિત થાય કે તેઓ મૂળ સુધી પહોચીને તત્વ પામવાનો હંમેશાં (સફળ) પ્રયાસ કરતા હોય છે, અહી પણ એમણે ‘‘ અને ‘‘  ના સંયોજનથી નવો શબ્દ બલ્કે અક્ષર બનાવ્યો “સ્હ“, જે સરાહનીય છે પણ એમનો એવો આગ્રહ (જે વાંચન દરમ્યાન દુરાગ્રહ  સ્વરૂપે અનુભવાય છે )  કે જે તે પ્રાન્ત -પ્રદેશ ની બોલીમાં જ એ વાત રજુ કરવી. ગીર પ્રદેશની તેમજ ખારવા અને મેર  કૉમની બોલી માટે તેઓએ અને મુદ્રણ વાળાઓ એ ઘણી માથાકૂટ કરી હશે એમાં મીનમેખ નથી. પણ આ એમણે  જેટલી મહેનત અક્ષરો અને શબ્દો અને બોલી બનાવવામાંકરી હશે એથીય વધુ તકલીફ એ ઉકેલવામાં  વાચકોને પડશે એ એમણે વિચારવાની જરૂર હતી કેમકે એ  બોલી ઉકેલવામાં વાચક કથા તત્વથી વિખુટો પડી જાય છે એવો મારો તો અંગત અનુભવ છે જ. અને તો પણ તેઓ બધા શબ્દો  ઉતારી શક્યા નથી એવું હું કાઠીયાવાડી હોવાથી કહી શકું . જેમ કે આજની તારીખે ય  અમે લોકો કદી આવ્યો કે ગયો નથી બોલતા પણ અનુક્રમે  આયવો અને ગ્યો ઉચ્ચારીયે છીએ .

એ પણ વિચાર આવે કે આ બોલી નો ત્યારે છેદ ઉડી ન જાય જો ગુજરાતી સિવાય અન્ય ભાષામાં ભાષાંતર થાય ?

પણ પણ પણ . . . . જો હિંમત રાખીને આ બોલીને ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરીયે તો ધ્રુવભાઈના  સર્જનમાં જે તત્વના આશિક (સોરી, અન્ય કોઈ યોગ્ય શબ્દ સૂઝતો  નથી) હોય એ પામીયે જ છીએ.

આ પુસ્તકમાંથી અમુક અંશો ન મૂકીએ ત્યાં સુધી આ પોસ્ટ અધૂરી જ નહિ પણ પાંગળી ગણાય પરંતુ એ બધું  મૂકીશ તો આ પોસ્ટ  લાંબીલચક થઈ જશે એટલે એ માટે બીજી પોસ્ટ જ વધુ યોગ્ય રહેશે.

~ અમૃતબિંદુ ~

ધ્રુવ ભટ્ટ : નામ તેવા ગુણ 

ધ્રુવ ભટ્ટનાં સર્જનમાંથી….

6 ટિપ્પણીઓ

Filed under સમાજ, સાહિત્ય

ગુજરાત સમાચારનું નેટવર્ક


પોસ્ટની શરૂઆત એક સ્કેન ઇમેજથી  –

ગુ.છો.શાહનું જબરદસ્ત નેટવર્ક

હવે ૧૩ જૂન ૨૦૧૧નાં ગુજરાત સમાચારની વેબ આવૃતિમાં નેટવર્ક વાંચો…

હવે ?

કંઇ નહી  મને મુંઝવતા બે-ચાર સવાલ પણ વાંચી લ્યો ને –

* પ્રિન્ટેડ અને વેબ આવૃતિમાં અલગ અલગ  લેખ કેમ ?

* જૂનનાં પહેલા સપ્તાહમાં ઇલિયાસ કાશ્મીરી ઠાર મરાયો એ અને ‘પ્રિન્ટેડ-નેટવર્ક’માં ઉલ્લેખ કરાયો એ બન્ને અલગ અલગ હશે?

* અગર અલગ અલગ હોય તો પછી વેબ આવૃતિ પર લેખ કેમ બદલી નાંખવામાં આવ્યો હશે?

* આ લેખ આપવામાં ભાંગરો વટાયો કે છાપવામાં ? કે બન્ને રીતે?

* લેખ આપવામાં  કે છાપવામાં કોઇપણ પક્ષે આ ભૂલ થઈ હોય તો આ વિશે કોઇ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી હોય અને કોઇએ વાંચી હોય તો મને નથી દેખાયું જેથી પ્લીઝ મારું ધ્યાન દોરશો.

~ અમૃતબિંદુ ~

આ સમગ્ર પ્રકરણ અંગે એક મિત્રએ ધ્યાન દોર્યુ હતું જે જાણ ખાતર. 

Leave a comment

Filed under media

મફત કે મોંઘુ ? !


ઘણીવાર (ટાઈટલમાં કે અન્ય કોઇ રીતે) પ્રાસ બેસાડતા ત્રાસ ઊભો થઈ જતો હોય છે. આવો ત્રાસ ત્યારે થયો હતો જ્યારે મેં થોડા મહિના ઓરકુટની “ગુજરાતી = મેગેઝિન, છાપા અને કૉલમ” નામની કોમ્યુ પર “નેટ પર વાંચન =  મફત કે મોંઘુ ? ” નામનો ટૉપિક બનાવ્યો હતો .  અકળાશો નહી, જેને એ વિશે ખબર છે એને બીજીવાર અને જેને નથી ખબર એને એક પણ વાર ત્રાસ સહન નહી કરાવું એવો મારો પ્રયાસ રહેશે. (પછી તો આગે આગે ગોરખ જાગે 😉 )

ગુજરાતીઓની જાણે લાક્ષણિકતા હોય એવી રીતે કહેતા હોઈએ છીએ – આપણને કાના માત્રા વગરમાં એટલે “મફત” વધુ રસ હોય છે.  અને  મફત લેવું ગમે ,દેવું ન ગમે વગેરે. પરંતુ આવી માંગણી કરવા વાળા કંઇ ડોબા કે ભીખમંગા નથી હોતા, એના પાછળ પણ લૉજીક હોય જો એને (બોલવાનો અને )સમજવાનો પ્રયત્ન કરીયે તો.  . . . .

એની વે, આ બધુ અત્યારે અધુરૂ મૂકીને મુખ્ય વાત પર આવું તો કેટલી બધી વસ્તુઓ છે જેને “મફત” નહી પણ “ફ્રી ઑફ કૉસ્ટ” કરી શકાય અને એ લેવા વાળાને ભલે ફાયદો દેખાતો હોય  પણ આપવા વાળાને નુકસાન નથી જ . ઘણી બધી વસ્તુઓ સમાવી શકાય પણ હું બે-ચાર ચીજો જ ગણાવું તો – છાપા, મેગેઝિન, ટીવી. ચેનલ્સ… આમાં તદ્દન મફત નહી પણ મફતના ભાવે એક વસ્તુ ખાસ એડ કરી શકાય – પુસ્તકો !

છાપા-મેગેઝિન વાળા થોડા સમયે કહે કે અમે બહું કોશીશ કરીયે છીએ પણ પોસાતુ નથી એટલે નજીવા દર વધારીયે છીએ, ગ્રાહકો અમારી મજબુરી સમજશે ! ! આ વાત સફારી, નવનીત સમર્પણ, અખંડ આનંદ જેવા સામયિકોને લાગું પડે એ એકદમ વ્યાજબી વાત છે, બલ્કે આ બધા સમાયિકોમાં જે સ્તરનું વાંચન જ્ઞાન પીરસાય છે એના પ્રમાણમાં તેઓ એ  ખાસ કિંમત રાખી જ નથી અને તેઓ સાચા અર્થમાં તકલીફ ભોગવીને મફતના ભાવનું આપે છે.

પણ કોમર્શિયલ મેગેઝિન્સ-ન્યૂસ પેપર્સ ? એ લોકોને પણ આપણે બિલ્કુલ એવું તો ન જ કહી શકીએ કે તમે ખોટનો ધંધો કરો કે સેવા કરો પરંતુ તેઓને એડવર્ટાઈઝમાં થી એટલી કમાણી  થતી જ હોવી જોઇએ કે પબ્લીકમાં વેચવાની બદલે વહેચે!

અલગ રસ્તેથી એમને એવું કરવાની ફરજ પડી પણ રહી જ છે ને? યેસ્સ, નેટ પર દરેક છાપાઓ અને અમુક મેગેઝિન્સ પોતાની વેબ આવૃતિ મૂકે જ છે ને? કદાચ (નહી ચોક્ક્સ પણે) આ શેખચલ્લીના ખયાલી પુલાવ કે મુંગેરીલાલ કે હસીન સપને જેવું લાગે પણ એક દિવસ એવો આવી શકે જ છે કે બધુ મફત મળતું  હશે અને એમાંથી જે સારૂં આપશે એ એડના પૈસા વધુ વસૂલી શકશે.

એક મુદ્દો એ પણ મનમાં ઉઠે કે તો પછી (જેના કારણે તો છાપા-મેગેઝિન વેચાય છે એ ) કટાર લેખકોના મહેનતાણા/પુરસ્કારનું શુ? વેરી સીમ્પલ, જેમની કલમમાં દમ હશે એને જખ મારીને મોં માંગ્યા દામ ચૂકવવા પડશે અને બાકી ફિટરો-પ્લમબરોને તો “દા’ડી” યા ને “રોજ” ચૂકવવામાં આવે. (દરેક પૂર્તિમાં આંગળીના વેઢે ગણાય એટલી કૉલમમાંથી “વાંચેબલ” કૉલમ ગણવા માટે તો આંગળીઓ ય વધુ પડે છે ને?! )

વાંચે ગુજરાત જેવા અભિયાનની પુષ્ટી કરનાર હું પુસ્તકોના ભાવ અંગે પણ વાત કરીશ તો ખરાબ લાગે જ પણ વિચારો કે એક સીડી લઈએ (પાઇરેટેડ કે ઓરીજીનલ) તો બે આંકડાની કિંમતમાં એ લોકો ત્રણ આંકડાનાં સોંગ્સ કે ત્રણ ફિલ્મો આપે છે, એ લઈએ છીએ, એમાં ઘણીવાર તો ૭૦-૯૦% “માલ” ન ગમે એવો હોય પણ બાકીના ૩૦ થી ૧૦ % એવો લગડી માલ હોય કે આપણે એક્ચ્યુલી તો એના જ પૈસા ખરચતા હોઇએ છીએ ને? આવી જ રીતે પુસ્તકના પ્રમાણમાં મેગેઝિન કે દિપોત્સવી અંકમાં થતું હોય છે. પણ પુસ્તકમાં એવું બને કે જો એમા સત્વ ન હોય તો (સર્જકોની માફી માંગતા કહેવું પડે છે કે) પૈસા પાણીમાં પડી ગયા લાગે. આવું ન લાગે એ માટે આવું પણ ન થઈ શકે? કે એક પુસ્તકમાં એક કરતા વધુ (બે કે ત્રણ) સર્જકોની કૃતિ સમાવે, યા તો એમાં પણ આગળ-પાછળ પાનાં (પર જ ) એડ લઈને કૉસ્ટ ઘટાડી શકે.

આ જ વાત ટીવી ચેનલ્સને પણ લાગુ પડે, તમે માત્ર DTHનાં પૈસા જ ચૂકવો બાકી ચેનલ્સ બધી ફ્રી ટુ એર જ હોવી જોઇએ નહી કે કલર્સ,કાર્ટુન, સ્પોર્ટસ વગેરે  જોવાના વધુ પૈસા ખરચવાના! એ લોકો લાખો રૂપિયાની એડ લેતા હોય એમાં આપણા પાસેથી ચણા-મમરા જેવી રકમ ઉઘરાવવાના અભરખા શું કામ રાખે છે?

હજુ યે શંકા-સવાલ કે નાકનું ટીચકું ચડાવતા હોય એ લોકો એક દસકા પાછળનો ફ્લેશ બેક જોશે તો યાદ આવશે કે મોબાઈલ કંપની ઇનકમીંગ કંપનીનાં ૮-૧૬ રૂપિયા જેવી રકમ લૂંટતી હતી એ હવે આઉટગોઇંગનાં એક સેકંડના એક પૈસા તો જૂની વાત લાગે, અમુક કંપનીઓ એક મિનિટના ૭ પૈસા જેવા ટેરીફ રાખીને બેઠી છે!

એક વધુ દાખલો આપીને વાત પૂરી કરૂ તો નેટ પર કોણ પૈસા લ્યો છે? યાહુ-ગૂગલ-ફેસબુક- ઓરકુટ  અને વર્ડ પ્રેસ- બ્લોગ સ્પોટ જેવી સાઇટસ પણ ક્યા કોઇ પૈસા વસૂલે છે? છતાંપણ એમનો ધંધો કેમ ધમધોકાર ચાલતો હશે એ વિચારવાની પણ જરૂર નથી.

~ અમૃત બિંદુ ~

મફતનો એક અર્થ અમૂલ્ય પણ થાય.

11 ટિપ્પણીઓ

Filed under વૃતિ - પ્રવૃતિ, સંવેદના, સમાજ