Category Archives: ગુજરાત_ગુજરાતી

બક્ષી સાહેબ ગુજરાત અને ગુજરાતી ભાષા તેમજ ગુજરાતી પ્રજાની ખામી-ખૂબી અંગે એટલા ખુંપી ગયા કે “મહાજાતિ ગુજરાતી” અને “પિતૃભૂમિ ગુજરાત” જેવા પુસ્તકો નો આપણને વારસો મળ્યો

ગાંધીધામમાં પુસ્તક મેળો


“આપણી ઈંગ્લીશ ઘેલી માનસિકતાને લીધે ગુજરાતી ભાષા મરવા પડી છે.”

“અત્યારની પેઢી મોબાઈલમાં જ ગૂંચવાયેલી અને ઓતપ્રોત રહે છે.”

“ગાંધીધામમાં બસ લોકોને રૂપિયામાં કમાવામાં જ રસ છે.”

“બાળકોને બસ મોબાઈલ ગેમ્સ અને ટીવીમાં જ રસ છે.”

“વાંચવું છે એ લોકો પાસે પણ ટાઈમ જ ક્યાં?”

“લોકોને વાંચવામાં રસ જ નથી.”

“ચાળીસ-પચાસ ઉંમરની આસપાસ કે ઉપર વાળા મુનશી-મેઘાણી-બક્ષી-અશ્વિની ભટ્ટ-હરકિસન મેહતા-ગુણવંત આચાર્ય-નગીનદાસ સંઘવી-ગુણવંત શાહ-કાંતિ ભટ્ટ-તારક મેહતા-વિનોદ ભટ્ટને જ ઓળખે છે અને સાચવી બેઠા છે.”

“ચાળીસ-પચાસ ઉંમરની નીચે વાળો વર્ગ ધ્રુવ ભટ્ટ,  કાજલ ઓઝા, જય વસાવડા, ડૉ. શરદ ઠાકર, ધૈવત ત્રિવેદી, ઉર્વિશ કોઠારી, શિશિર રામાવત, કિન્નર આચાર્ય, અશોક દવે, સાંઈ રામ જેવાને જ ઓળખે છે.”

^ ઘણા લોકોની સાથે અમારી પણ આ અને આવી બીજી કેટલીયે માન્યતાઓ  હતી.

પણ રવિવાર,  તારીખ ૨૩ ડીસેમ્બર ૨૦૧૮ના રોજ અમુક  સ્થાનિક લેખકો અને કવિયત્રીનાં હસ્તે જ્યોત પ્રગટાવી ‘પુસ્તક મેળો’ ખુલ્લો મુકાયો ત્યારે અમને એવો અંદાજ હતો કે રવિવાર હોવાથી લોકો આરામથી ૧૧ – ૧૨ પછી  આવવાનું શરુ કરશે. પરંતુ અમારી એ કે એ સિવાય ઉપર દર્શાવેલી બધી ધારણાઓનો ભુક્કો બોલાવતી ભીડ થઇ અને સાડા નવ આસપાસ દીપ પ્રાગટ્ય વખતે જ લોકો આવી ગયાહતા. અને ત્રણ-ચાર કલાકમાં તો ચપાચપ ૭૦% આસપાસ પુસ્તકો ઉપડી ગયા! ઉત્સાહ અને ખુશીથી અમે સૌ અભિભૂત થઇ ગયા અને ‘અનબિલીવેબલ’ , ‘અનએકસપેકટેડ’ જેવા અંગ્રેજી શબ્દોએ દિમાગમાં પક્કડ જમાવી. એમ લાગ્યું કે છ વાગ્યા સુધીનો સમય રાખ્યો એ પહેલા જ વાવટા વિટાઈ જશે. તેમજ ત્રણ-ચાર પછી જેઓ આવશે એમને શું જવાબ આપીશું અને એમને એમ લાગશે કે પુસ્તકો જ નહોતા! એટલે અમુક મિત્રો કે જેઓ ૧૫-૨૫-૫૦ થી વધુ પુસ્તકોની ખરીદી કરી હતી, એમને વિનંતી કરીકે  એક કામ કરો, તમે લીધેલ આ પુસ્તકોનો ફોટો પાડી WA કરી દો. તમને આ પુસ્તકો અત્યારે નહિ પણ બે-પાંચ દિવસમાં ફરી સહજાનંદમાં જઈને લઈને આપીશું. અને એ મિત્રો ખુશી ખુશી સહકાર આપ્યો. તો બીજા લોકો પણ ‘બુકિંગ’ કરાવવા લાગ્યા!

આમ પુસ્તક મેળાનું સરવૈયું કાઢીએ તો અમે સાડા ત્રણ લાખ ઉપરાંતની વેચાણકિંમતના જે ડિસ્કાઉન્ટ બાદ લગભગ પોણા બે લાખની કિંમતના  બે હજારથી વધુ પુસ્તકો લઇ આવ્યા હતા એમાંથી એક સો આસપાસ જ વધ્યા અને જે બુકિંગ થયું એની એન્ટ્રી હજુ ચાલુ છે પણ ત્રણસોની ઉપરનો આંકડો તો અત્યારે જ થઇ ગયો છે.

                                           -x-x-x-x-x-

ભારત વિકાસ પરિષદ દ્વારા એવો નિર્ણય લેવાયો કે જે કાંય આર્થિક રોકાણ અને ખર્ચ થાય એ કરીને ગાંધીધામમાં એક પુસ્તક મેળાનું આયોજન કરીએ. અને એમાં મેનેજમેન્ટ તેમજ પ્રચાર-પ્રસાર વગેરે માટે આ પ્રકારનો અનુભવ અને ઉત્સાહ ધરાવનાર ‘પુસ્તક પરબ’ નો સાથ મળ્યો. તો સાથે સાથે ભુજ ખાતે સુપ્રસિદ્ધ સહજાનંદ રૂરલ ડેવલોપમેન્ટ તરફથી પણ ઉત્સાહ વર્ધક વાત આવી કે જેટલા પુસ્તક જોઈએ એટલા લઇ જાઓ. બધાનું પેમેન્ટ કરવું પણ જરૂરી નથી અને સામાન્યતઃ રવિવારે રજા હોવા છતાં માત્ર આ કાર્ય માટે રવિવારે પણ ખોલીશું. તો સાથે સાથે હોટેલ કંડલા ઇન્ટરનેશનલ જેવી કોમર્શીયલ પેઢી હોવા છતાં એમણે પુસ્તક મેળાના દિવસે હોલ તેમજ એ અગાઉ મીટીંગ તેમજ પુસ્તકો રાખવા માટે સ્ટોરેજની વ્યવસ્થા અને ચાય-પાણીની વ્યવસ્થા માટે પણ એક પણ પૈસો ન લીધો!

બસ, પછી તો આમ એકાદ મહિનો અને છેલ્લા દસ-બાર દિવસથી તો બધા લોકો પોતપોતાની રીતે યોગદાન આપતા રહ્યા અને એકબીજાના ઉત્સાહથી ઉત્સાહ બેવડાતો રહ્યો.

Book Fair in Gandhidham

‘પુસ્તક પૂરબ’ બાબતે વાત કરીએ તો ગાંધીધામમાં ડીસેમ્બર 2014ની સાલથી દર મહિનાના પહેલા રવિવારે ગોપાલપુરીનાં મેઈન ગેટ પાસે સવારે સાત થી નવ વચ્ચે ‘પુસ્તક પરબ’ યોજાય છે. ત્યાં રહેલ પુસ્તકોમાંથી કોઇપણ વ્યક્તિ પુસ્તકો લઇ જઈ શકે છે. વાંચીને આપી જાય એવો પણ કોઈ આગ્રહ નહિ. અને એ પણ નિ:શુલ્ક!  આ ચાર વર્ષ દરમ્યાન પુસ્તક પરબના પચાસ મણકા  યોજાઈ ગયા છે. એમાં ૨૧૦૦૦ જેટલા પુસ્તકોનું આદાનપ્રદાન થયું છે. આ ‘પુસ્તક પરબ’માં પુસ્તકો ક્યાંથી આવે? તો લોકો અલગ અલગ પ્રસંગ જેમ કે  જન્મ દિવસ, પૂણ્યતિથી, એનીવર્સરી કે અન્ય કોઈ ઇવેન્ટ નિમિત્તે પુસ્તક પરબને પુસ્તકો આપે છે એનાથી આ આયોજન થાય છે. લોકોને આગ્રહ છે કે આપણે કે આપણા સર્કલમાં આવી કોઈ ઇવેન્ટ હોય તો શક્ય હોય તો પુસ્તક પરબમાં પુસ્તકો આપીએ, જેથી વધુમાં વધુ લોકો સુધી એ પહોંચી શકે. એના માટે 99984 67291 પર સંપર્ક કરી શકો છો.

~ અમૃતબિંદુ ~

આ બ્લોગમાં એક વસ્તુની નોંધ કરજો કે અહીં કોઈનો  નામજોગ ઉલ્લેખ કર્યો નથી. પછી ભલે તે પ્રમુખ હોય, સેક્રેટરી હોય, લેખક હોય કે પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિ હોય કે અન્ય કોઈ હોય. કેમ કે આવા આયોજનો આવા  બધા ભારને નીચે મુકીને સહિયારી રીતે જ થતા હોય છે.

4 ટિપ્પણીઓ

Filed under એજ્યુકેશન એન્ડ પેરેન્ટીન્ગ, ગુજરાત_ગુજરાતી, વાર/તહેવાર/પ્રસંગ/પર્વ, વૃતિ - પ્રવૃતિ, સમાજ, સાહિત્ય, Baxi Babu - Chandrakant Baxi

સરદારસિંહ રાણા


સરદારસિંહ રાણા ! (૧૦-૦૪-૧૮૭૦_૨૫-૦૫-૧૯૫૭)

આ નામમાં જ કંઈક એવું ચુંબકીય તત્ત્વ લાગ્યું કે જ્યારથી ડૉ.શરદ ઠાકર લિખિત સિંહપુરુષ વાંચી ત્યારથી એ નામ પર આદર અને ગર્વની લાગણી અનુભવાતી હતી. ત્યારબાદ પાક્કું યાદ નથી પણ લગભગ વિષ્ણુ પંડ્યા લિખિત #ઉત્તિષ્ઠ_ગુજરાત માં પણ આ નામ વાંચ્યું અને ત્યારબાદ અહીં ગાંધીધામમાં ક્ષત્રિયોનો એક કાર્યક્રમ હતો ત્યાં પણ આ નામ જાણ્યું… એ દરમ્યાન મિત્ર પૃથ્વીરાજ રાણા અને યોગરાજસિંહ ઝાલાની સાથે અનુક્રમે કોમેન્ટ અને વાતચીતમાં આમના વિશે સાંભળ્યું છે.

આ વિશે ગઈકાલે મેહૂલભાઈની fb પોસ્ટ તેમજ નકુલસિંહ ગોહિલની બ્લોગ પોસ્ટ વાંચી અને આજે સરદારસિંહ રાણાની પૂણ્યતિથી પર ફરીથી  સ્વામી સચ્ચિદાનંદની “શહીદોની ક્રાંતિગાથા”માં  સરદારસિંહ રાણાનું પ્રકરણ વાંચ્યું. એમાંથી અમુક અંશો –

  • રાણા લીંબડી તાલુકાના કંથારિયા ગામના વતની હતા. તેઓ રાજકોટની આલ્ફ્રેડ હાઈસ્કૂલમાં ભણતા હતા ત્યારે ગાંધીજી પણ માથે પાઘડી બાંધીને તેમની સાથે ભણવા આવતા. પછી મુંબઈ ઉચ્ચ શિક્ષણ  માટે ગયા. મુંબઈથી પૂનામાં ફર્ગ્યુસન કોલેજમાં દાખલ થયા. અહીનું શિક્ષણ પૂરું કરીને લીંબડીના દરબારની સલાહ અને મદદથી બાર એટ-લો થવા માટે લંડન ગયા…… વકીલ થવાની જગ્યાએ તેઓ હીરાના વ્યાપારી થઇ ગયા.

 

  • રાણાને શ્યામજી કૃષ્ણવર્મા મળ્યા. શ્યામજી લંડનમાં બેઠા બેઠા આવનાર વિદ્યાર્થીઓને રાષ્ટ્રીય ધારામાં દોરતા રહ્યા.

 

  • રાણા પોલેન્ડ, તુર્કસ્તાન વગેરે દેશોમાં ગયા અને બોમ્બ બનાવવાની પદ્ધતિ શીખી લાવ્યા.

 

  • કર્નલ વાયલીને ઠાર મારનાર મદનલાલ ઢીંગરાને પિસ્તોલ પૂરી પાડનાર રાણા જ હતા.

 

  • 1907માં તેઓ જર્મની ગયા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમાજવાદી સભામાં ભાગ લીધો. રાણાની પ્રેરણાથી જ મેડમ  કામાએ પ્રથમવાર ભારતનો ધ્વજ લહેરાવ્યો હતો. (નકુલસિંહની બ્લોગ પોસ્ટ રેફરન્સ મુજબ  – આ ત્રિરંગો આજે પણ રાજુભાઇ રાણા સાહેબે સાચવી રાખેલો છે.) તેમની પ્રવૃત્તિથી બ્રિટીશ સરકાર સાવધાન થઈ ગઈ હતી. તેમને પકડવા વોરન્ટ કાઢવામાં આવ્યું. …..અંગ્રેજ સરકારે વોરન્ટ તો કાઢ્યું પણ રાણા ફ્રેંચ નાગરિક હોવાથી પકડી ન શકાયા.

 

  • પણ વાતાવરણ બદલાયું….બ્રિટનના દબાણથી રાણાની ધરપકડ થઇ અને છેક મધ્ય અમેરિકામાં પનામા પાસેના માર્ટેનિક ટાપુ ઉપર દેશનિકાલ કરાયા. આંદામાન જેવો આ ટાપુ હતો.

 

  • રાણા નોકરી-રોજી માટે  ફાંફા મારવા લાગ્યા. છેવટે કશું ન મળ્યું તો ઢોરો ચરાવવાનો ધંધો કરવા માંડ્યો. હા, હીરાનો વ્યાપારી હવે ઢોરો ચરાવવા મંડ્યો. આને  તકદીર કહેવાતું હશે !

 

  • રાણાની રાત વીતી ગઈ. સવાર થયું. ફરી ફ્રાંસ આવ્યા અને હીરાનો ધંધો કરવા લાગ્યા.

 

  • બીજું વિશ્વયુધ્ધ ફાટી નીકળ્યું.

 

  • જર્મનો  ધસમસતા ફ્રાંસમાં આગળ વધવા લાગ્યા. રાણા જર્મનોના હાથે પકડાયા, પણ ગદ્દારી કરીને તેમણે મદદ કરવાની ના પાડી. રાણા ફ્રેંચ નાગરિક હતા. પોતાના દેશને દગો ન કરાય. એમના વલણથી નાઝીઓ નારાજ થયા અને તેમને ગેસચેમ્બરવાળા કેમ્પમાં દાખલ કરી દીધા.

 

  • ……રાણા હવે   ગૂંગળાઈને મરવાની રાહ જોવા લાગ્યા. પણ ના, હજી તેમને  જીવવાનું હતું. નેતાજી સુભાષ જર્મની આવ્યા. તેમણે પોતાના પ્રભાવનો ઉપયોગ કરીને રાણાને કેમ્પમાંથી છોડાવ્યા. ….. ફ્રેંચ સરકારે રાણાની કદર કરી, (ગદ્દારી ન કરવા બદલ) ફ્રેંચ સરકારે રાણાને ‘ફ્રેંચ લિજિયન ઓફ ઓનર’નું સન્માન આપ્યું.

 

  • રાણાએ ૧૯૪૭ની આઝાદી જોઈ, ‘સંતોષ થયો.’ પણ થોડા જ સમયમાં તેમને લકવો લાગી ગયો.

 

  • અંતે વેરાવળના દરિયાકિનારે તેમણે જીવનલીલા સંકેલી લીધી.

 

  • મને ખબર નથી કે આ મહાન સપૂતની પ્રતિમા તેમના વતન કંથારિયામાં, લીંબડીમાં કે અન્ય કોઈ જગ્યાએ મુકાઈ છે કે નહિ. ન મુકાઈ હોય તો આપણે લાજી મરવું જોઈએ, ને હજી પણ લોકો જાગે અને પ્રતિમા મૂકવાની ઈચ્છા થાય તો મારો સંપર્ક સાધો. આપણે બધા મળીને તેમનું ભવ્ય સ્મારક બનાવીએ.(તા=૦૪-૦૫-૨૦૧૦)

 

~ અમૃતબિંદુ ~

તારીખ, ઈતિહાસ , માહિતી વગેરે માટે આપણી બેદરકારી અને અરાજકતા હોય છે એવું કેટલીય વાર લખી/કહી ચુક્યો છું. ઉપરોક્ત માહિતી કે દોષમાં તથ્યોમાં વિસંગતતા કે ભૂલ હોય શકે કેમ કે આપણે લીમીટેડ સોર્સથી જ ચલાવવું પડતું હોય છે. (દા.ત. અમુક જગ્યાએ રાણા સાહેબની જન્મ તારીખ ૧૦ છે અને અમુક જગ્યાએ ૧૧ છે !)

સરદારસિંહ રાણાને સાદર શત શત નમન

1 ટીકા

Filed under ગુજરાત_ગુજરાતી, Nation, politics, Reading

ગુજરાત અને ગુજરાતી “માન”_”સિક”તા


લગભગ ૩૦-૩૨  વરસ પહેલા અભિયાનમાં ચંદ્રકાંત બક્ષીની #વિકલ્પ કૉલમમાં એક લેખ વાંચ્યો હતો. કેટલીયે વાર એ લેખ યાદ આવ્યો છે પણ હજુ સુધી મળ્યો નથી એટલે વિગતમાં ભૂલ હોય શકે પણ થોડું ઘણું સ્મૃતિમાં છે એ મુજબ એમાં એવું કંઈક હતું કે કોઈ અંગ્રેજી મીડિયા પર્સને સ્પોર્ટ્સ વિશે અને (કદાચ સ્વિમિંગ બાબતે) કોઈ ગુજરાતી દીકરી એ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરેલી, તો “મણીબેન” નું લેબલ ચિપકાવીને ઉપહાસ જેવું કૈક હતું. બક્ષીએ એ અનુસંધાનમાં લેખની શરૂઆત કરી  #ડોબું શબ્દ લખીને અને ત્યારબાદ ડોબુંનો અર્થ ટાંકીને કહ્યું હતું કે આવા ડોબાઓને ભાન નથી હોતી અને ગુજરાતીઓ વિશે ઘસાતું લખતા રહે છે અને કદાચ ગુજરાતી દીકરીઓએ કેવી કેવી સિદ્ધિ હાંસિલ કરેલ છે એનું એક આખું લીસ્ટ આપ્યું હતું. અત્યારે આ પોસ્ટનો વિષય બીજો છે પણ ઘણા મહિનાઓથી જેના વિશે સેપરેટ બ્લોગ પોસ્ટ લખવાનું મન છે એ ૧૫ વરસની આશાના ચેવલી પણ યાદ આવે છે કે જે ગુજરાતની એક માત્ર દીકરી છે જે ડાઈવીંગ ચેમ્પિયન છે. કેટલાય  પરંતુ ટીપીકલ સરકારી (અ)નીતિનિયમોમાં અટવાયેલા છે એ અને એની માતા સેજલ ચેવલી. એણે મેળવેલ કેટલાય મેડલ્સ/સિદ્ધિઓ વિશે ખબર નહી ક્યારે પોસ્ટ લખી શકું?!

અત્યારે મનમાં જે મુદ્દો છે એ અખિલેશ યાદવ અને આઝમ ખાન જેવાઓએ કોઈને કોઈ રીતે ગુજરાતીઓનાં બહાને મોદીને ટાર્ગેટ કરેલ છે એ છે. ( ચોખવટ -હું મોદી/ભાજપ/હિંદુ પ્રેમી હોવા છતાં પણ કહું છું કે અત્યારે  આ મુદ્દો રાજકીય રીતે નથી ઉઠાવ્યો.)

ગુજરાતીઓને અલગ અલગ રીતે ફટકારવા, ધુત્કારવા અને ઉપહાસ કરવામાં શું કામ આવે છે? અને એવું નથી કે એ માત્ર ગુજરાત બહારના કે અ_ગુજરાતીઓ જ આવું કરે છે. આવું કરવા માટે એમને સીધી કે આડકતરી રીતે મદદ કરવામાં આવે છે. એક તો એ રીતે કે આવા તત્ત્વો જયારે જ્યારે આવા કોઈ વિધાન કરે એને સીધો ટેકો આપવા વાળા (કહેવાતા) બુદ્ધિજીવી પડ્યા છે અને બીજા એવા પણ હોય કે જેઓ કહે: જવા દયોને યાર! આવી માથાકુટમાં કોણ પડે? “માથાકુટમાં કોણ પડે”  કહેવા વાળા પાછા  (ના)ગુ.સમાચારે  બનાવેલ હલકટ હેડલાઈનના વિરોધ કરવા વાળાનો વિરોધ કરવા તરત જ પોતાના (શસ્ત્રો નહી પણ) અસ્તરો સજાવીને હજામત કરવા ઉતરી જતાં હોય છે.

બધા મીડિયા આવા નથી જ હોતા એ સ્વીકાર સાથે કહેવું પડે કે પોસ્ટની શરૂઆતમાં #બક્ષી નાં જે લેખનો ઉલ્લેખ કર્યો એ પણ ( #અભિયાન )મીડિયામાં જ છપાયો હતો અને હમણાં અખિલેશ દ્વારા “ગુજરાતી શહીદ” વિશે જે વાત કરી એ મુદ્દો પણ ( #સંદેશ ) મીડીયાએ જ ઉઠાવાયો છે એ સાદર નોંધ પણ લેવી જ ઘટે.

પણ સાથોસાથ એવા ય મીડિયા(કુ)કર્મીઓને પણ ઓળખવા જ નહી યાદ રાખવા પડશે જેઓએ આવા આવા મુદ્દામાં પોતાની (કુ)વિચારધારાનાં પ્રચાર/પ્રસાર માટે લાગ જ જોતા  હોય છે. આ મુદ્દા પર કોઈએ બુદ્ધિજીવીએ લેખ લખીને ઉંધા હાથે કાન પકડીને અખિલેશની તરફેણ કરી છે કે નહિ એ અત્યાર સુધી તો ધ્યાન નથી ગયું પણ શનિવારે, રવિવારે  કે બુધવારે આ વાત ઉછાળી શકે.

ગુજરાતી કે હિંદુ કે ભારતીયની વાત કરીએ ત્યારે આવા લોકો “સંકુચિતતા” નાં લેબલ પર પોતાની બુદ્ધિનો ગુંદર લગાવીને ચીપકાવવા તૈયાર જ બેઠા હોય છે અને એવો (કુ)તર્ક આગળ ધરશે કે અખિલેશ જેવા લોકોએ અગર પ્રાંતવાદનો મુદ્દો આગળ ધર્યો તો તમે શું કરો છો? પણ ભાવિ પેઢી કે ઈતિહાસ માટે ય આવી માહિતી કે દસ્તાવેજ/સાહિત્યો સર્જવા જરૂરી જ હોય છે. (આ લખતી વખતે ઇન્દિરા ગાંધીએ લાદેલ #ઈમરજન્સી દરમ્યાન ગુજરાતે આપેલ ફાળો/ભોગ વિશે નરેન્દ્ર મોદી લિખિત “સંઘર્ષમાં ગુજરાત” યાદ આવે)

~ અમૃતબિંદુ ~

  • સાબરકાંઠાનું ૬૫૦૦ની વસ્તી ધરાવતું કોડીયાવાડા ગામનાં ૭૦૦ પરિવારોમાંથી ૧૨૦૦ જવાનો સેનામાં છે.
  • ૩૯ વીરતા પુરસ્કાર.
  • ૩૫૧૭ જેટલી શહીદોની વિધવાઓ છે.
  • કારગીલ યુદ્ધ વખતે પહેલા એટેકમાં બારે બાર શહીદો ગુજરાતમાંથી હતા.
  • આમ જોઈએ તો ફિલ્ડ માર્શલ સામ  માણેકશા પણ (પારસી) ગુજરાતી મૂળના ખરા ને ? જેઓનો જન્મ પંજાબમાં થયો હતો પણ એનું મૂળ વલસાડ છે.

 

^ સૌજન્ય – સંદેશ ન્યૂઝ ચેનલ

4 ટિપ્પણીઓ

Filed under ગુજરાત_ગુજરાતી, સમાજ, media, Nation, politics

ગુજરાતી ભાષા : લેખકો, પત્રકારો, વાચકો અને વિવેચકોની એક ?


આ પોસ્ટમાં વિચારો કે વાતની સળંગતા જોવા ન મળે અથવા પહેલા ફકરાને બીજાના બદલે કોઇપણ અન્ય ફકરા સાથે સંબંધ હોય એવું પણ લાગે પણ “ભાવના”ને સમજવી !

થોડા દિવસો પહેલા ક્રિશ્નકુમાર ગોહિલ એ fb પર એક પોસ્ટ મૂકી હતી – ‘સૌરાષ્ટ્રના અખબાર/સમાચારપત્રો માં સૌથી વધુ જોવાં મળતા શબ્દપ્રયોગો’ એના પરથી જેમ ‘…. ઉલ્ટા ચશ્માં’ વાળા ભીડેને હમારા જમાનાનો હુમલો/જુમલો આવે એમ મને ય ઓરકૂટ વખતે GMCC કોમ્યુનીટી પર આવો એક થ્રેડ હતો એ યાદ આવ્યો. ત્યારબાદ KGની એ પોસ્ટ WA msgમાં રૂપાંતર થઈને (નામ સાથે અને નામ વગર) ફરવા/ફેલાવા લાગી. ઓરકુટ-fbને વચ્ચે  રાખીએ તો હસમુખ ગાંધીએ ‘સમકાલીન’માં આ શબ્દો વિશે લખ્યું હતું અને  એમના જ સંદર્ભ સાથે ૨૨ જૂન ૨૦૧૬ના કાના બાંટવાનો  દિવ્યભાસ્કરની કળશ પૂર્તિમાં લેખ છે.

એ જ દિવસે એ જ પૂર્તિમાં પ્રણવ ગોળવેલકરનો લેખ છે જે પત્રકારો/સાહિત્યકારો/વાર્તાકારો પર છે. મેં પણ એ જ દિવસે fb પોસ્ટમાં લખેલું એમ આ બંને લેખમાં મુદ્દા-વિષય-ભાવ એક જેવો હોવા છતાં એક નથી પણ કદાચ વાતારણમાં જ કંઇક એવી વાસ હોવી જોઈએ કે અનાયાસ (આ જ નહિ પણ આ)  બાબતે WA અને fb ઈનબોક્સમાં વાતું નીકળી હતી. સ્વાભાવિક છે કે ત્યાં વાત થતી હોય એ આડીઅવળી (‘રેન્ડમલી’ કહેવાય?) વાતચીત થઇ હોય જેને ચર્ચા ના કહી શકાય પણ લોકો કહેતા હોય છે.

આ જ શબ્દને પકડું કે જે ન કહેવાય છતાં પણ કહેતા હોઈએમાં એક-બે શબ્દ યાદ આવે ‘વાચક’ અને ‘લેખ’.  બ્લોગમાં નવો નવો હતો  અને નિયમીતપણે આવતો  ત્યારે જે નવાઈ લાગતી એ આજે પણ એમની એમ જ સચવાઈને પડી છે કે બ્લોગ પોસ્ટને લોકો ‘લેખ’ કેમ કહી દેતા હશે? અજાણતા અને અજ્ઞાનતા કે બેદરકારીમાં કે પછી જાણી જોઇને? કે ‘લેખ’ કહો એટલે એ લખનારની ‘લેખક’માં ગણતરી થઇ જાય એવી ગણતરી હશે? અને ચાલો દલા તરવાડીની પરંપરા નિભાવવા એ ભલે ને ‘લેખક’ નું બિરુદ ‘પહેરી’ લ્યે, પણ એમને (ભૂલભુલથી) વાંચવા વાળાને (એમના) ‘વાચક’ની ટોપી કેમ પહેરાવતા હશે? આ વાત પર મને એમ મનમાં થયું કે કોઈને ‘બેટા’ કહેવાથી એના ‘બાપ’ થોડા બની ગયા કહેવાય?!

વાચકો જેટલા સહિષ્ણુ અને સમજદાર હોય એટલા લેખકો-પત્રકારો હોય છે? આપણને એક લેખકની શૈલી પસંદ હોય તો બીજાની વિચારધારા તો અન્યની વિષય પસંદ કરવાની રીત. અને આજે જે ગમ્યું હોય એનું  પછીનું કે પહેલાનું લખાણ ગમે અને ના ય ગમે પણ ગાંઠ બાંધીને રહેતા નથી, અને એ ગાંઠ નથી બાંધતા એને એ લોકો ‘વફાદાર’ છે કે નહિના ત્રાજવે તોળી લેતા હોય એવું પણ બને. સામાન્ય રીતે સમય જતા વાચક બદલાતો એટલે કે ‘અપગ્રેડ’ થતો હોય છે પણ લેખક પોતાની વિચારધારાને પકડી રાખે છે કે  છોડી શકતો નથી?  લેખક ઘણીવાર સમજવામાં થાપ ખાઈ શકે કે વાચક સમજી જાય છે કે તમે પહેલા પાક્કું કરી લીધું છે કે શું લખવું છે પછી એમાં (વિચાર નહિ) શબ્દો ગોઠવી દેવાનું કામ કર્યું છે – એને જ કદાચ બક્ષી ‘ફિટર’કહેતા કે નહીં?

અને વાચક? વાચક બબુચક હોય એવું લેખકો માને કે સમજી શકે પણ (મારા જેવો) એ વાચક WA-FB-ગૂગલ અને બે ચાર છાપાં વાંચીને વિવેચકની અદામાં આવી જતો હોય છે. ઉત્સાહ અને ઉતાવળમાં માહિતી અને જ્ઞાન કે સમજ  વચ્ચેનો ભેદ પામતા ભૂલી જાય છે. અને જો ન ભૂલે તો પણ એને ભૂલભુલૈયામાં ભમરડાંની જેમ ફેરવીને મૂકી દેવા વાળા ‘હોંશિયાર’ પણ પડ્યા છે.

આમ કરતા ખો નીકળી જાય ભાષાનો. ધીમે ધીમે પણ નહિ પરંતુ ક્યારે ફટાક દઈને વાચક એની ભાષામાં કોઈ સફળની નકલ કરતા પોતીકી શૈલી અને ભાષા ગુમાવી બેસે એ પણ એને ખ્યાલ નથી રહેતો. આપણે સાવ ખોટી રીતે સ્વીકારી અને સમજી જ લીધું છે કે શુદ્ધ અને સરળ ગુજરાતીમાં પાંચ વાક્યો લખવા પણ મુશ્કેલ છે. અને એવું પણ બને કે ‘સેલ્ફી’ ને જબરજસ્તીથી ‘સ્વયં-છબી -પ્રતિબિંબ-ગ્રહણ’ જેવું અટપટું અને ન સમજાય એવું નામ આપીને પૂછે  કે આને શું કહેવાય એ ખબર છે? fb –WA-બ્લોગ-લાઈક-પોસ્ટ-બેટરી-મોબાઈલ-ચાર્જર-ટેલીફોન-ટીવી-મેગેઝિન-કૉલમ  આવા અસંખ્ય શબ્દો છે જે વ્યવહારિક ભાષામાં વાપરીએ છીએ અને એને બદલવાની કોઈ જરૂર પણ નથી. પરંતુ થોડા સજાગ તો થઇ શકીએ ને? આપણી (કે કોઈપણ) ભાષા એટલી અઘરી કે અધુરી તો નથી જ કે એની હાંસી ઉડાવીને આપણી અણઆવડતને છુપાવીએ. પચાસ-સો વરસ પહેલાના લોકો જે ભાષા-શૈલી-શબ્દોનો ઉપયોગ કરતા એમાં બદલાવ તો આવે જ , અને આવવો પણ જોઈએ પરંતુ એ ન ભૂલવું જોઈએ કે ગુજરાતીમાં પણ સરળ શબ્દો છે જ. હું પણ થોડા સમયથી જ સચેત થયો છું કે સમજ્યા વગર હિન્દી-અંગ્રેજી-ઉર્દુ  અને ઘણીવાર તો ખબર ય ન હોય કે કઈ ભાષાના શબ્દો છે એને વાપરતા પહેલા થોડી ક્ષણો (સેકન્ડો !) તો વિચારીએ કે આપણા મનમાં જે વિચાર આવ્યો એને અનુરૂપ સામાન્ય ગુજરાતી ભાષામાં કોઈ શબ્દ છે ખરા? એક અઠવાડિયા સુધી પ્રયોગ કરો અને પછી અનુભવ કે માનસિક સ્થિતિ વિશે લખજો કે વિચારજો.

અમુક વખતે આપણે લોકોને ટપારીએ નહિ તો કાંય નહિ પણ ધ્યાન દોરવું એ આપણી ફરજ છે એ પણ (જાણી જોઇને) ભૂલી જતા હોઈએ છીએ. શરૂઆતમાં ઉપર કહ્યું એમ વાતચીતનો ‘ધોળકિયા’ અટકનો દાખલો લઈએ તો હિન્દીભાષી સ્વાભાવિકપણે અજાણતા  DHOL  નો ‘ધોળ’ ની બદલે ‘ઢોલ’ ઉચ્ચાર કરે. આપણે એમની મજાક કર્યા વગર એમનું ધ્યાન દોરવું જોઈએ કે ‘ઢોલકિયા’ નહીં પણ ‘ધોળકિયા’. પરંતુ એવું થતું હોય છે કે એમની  મજાક કરવામાં આપણે પણ ‘ઢોલકિયા’ કહેવા માંડીએ.

વધુ એક શબ્દ કે ચલણ યાદ આવે છે RIP ! એના બદલે ૐ શાંતિ ન વાપરી શકાય? શા માટે RIP જ? જડતાથી નહિ કહેતો કે ન જ વાપરવું . આદતવશ કે અમુક દેશ-પ્રદેશ-વાતાવરણમાં રહેતા હો અને RIP કહેતા/લખતા/વાપરતા હોય તો એમાં આપણા કે એમના આત્માને ખોટું ય નથી લાગતું પણ બક્ષી આવું કંઈક કહેતાને કે નિયમ તોડતા પહેલા નિયમ વિશે જાણકારી હોવી જોઈએ. આમ પણ RIP દેખાય એટલે જય વસાવડાના એક કાર્યક્રમમાં RIP વિશે ગીતાના સંદર્ભે સાંભળ્યું હતું એ યાદ આવે.

અમુક લોકો સતત ઈન્ટરનેટ વાપરીને એવા વહેમ અને પ્રેમમાં પડી જાય કે ગૂગલ, વીકીપીડીયા એટલે જાણે મહાભારત અને  એ કહે એ પ્રમાણિત કે અંતિમ સત્ય અને ત્યાં નથી એ બીજે ક્યાંય નથી ! આ માનસિકતામાંથી બહાર આવી શકીએ તો સારું કહેવાય.

~ અમૃતબિંદુ ~

 

એક મિત્ર એ કહ્યું કે આજ (૨૩-૦૬-૨૦૧૬)ના દી.ભા.માં અન્નૂકપૂરને ફેન્સે (ડિસ્કાઉન્ટ નહિ) ડિસ્કાઉંટ અપાવ્યું વાંચીને થયું કે ઉંટ અપાવ્યું હશે !

– x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x- x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x-x- x-x-x-x-x-

“પ્રેક્ષકો અમારા પાસે જે કંઈ માંગે છે એ અમે આપીએ છીએ.”

“ હા, પ્રેક્ષક? આ પ્રેક્ષકનો જ બધો વાંક છે. બધું જ જોયા જાણ્યા છતાં પ્રેક્ષક કાંય બોલતો નથી પણ એનો અર્થ એમ નહિ કે એ જે કંઈ પણ જુવે છે એ બધું જ ગમે છે. પ્રેક્ષક લાચાર હોય છે. વિવશ હોય છે. મજબુર હોય છે.”

– ગુજરાતી નાટક  ‘માણસ હોવાનો મને ડંખ’ .

 

 

7 ટિપ્પણીઓ

Filed under ગુજરાત_ગુજરાતી, સમાજ, સાહિત્ય, media, Reading, social networking sites

‘ગુજ્જુભાઈ’ – “ધ ગ્રેટ પિચ્ચર અભી બાકી હૈ મેરે દોસ્ત!”


છેલ્લા અર્ધા-પોણા દસકામાં જે અર્ધોએક ડઝન ‘ડિફરન્ટ’ ગુજરાતી ફિલ્મસ આવી એમાંથી ‘લવ ઈઝ બ્લાઇન્ડ’ , ‘બે યાર’ અને કાલે ‘ગુજ્જુભાઈ ધ ગ્રેટ’ જ જોઈ શક્યો છું ‘કેવી રીતે જઈશ’ અને (ખાસ તો) ‘પ્રેમજી’ નથી જોઈ શક્યો! કાલે ‘ગુજ્જુભાઈ….’ જોઈ આવીને મનમાં થયું કે એક  વ્યવસ્થિત પોસ્ટ લખવી છે પણ આજે જ્યારે આ લખવા બેઠો, તો બધું બાષ્પીભવન થઇ ગયું એટલે આડા-અવળા વિચારોને ય મૂકીને ય  એક ‘ટૂકનોંધ’ જેવી બ્લોગ પોસ્ટ ઢસડીને ય  લખીને કીડાને શાંત કરવાનો પ્રયાસ તો કરવો જ રહ્યો.

હા, તો ઉપરોક્ત ફિલ્મો એક શરૂઆત તરીકે બેશક સારી કહી શકાય પણ હજુ વધુ આગળ ધપાવવાની જરૂર છે , જેથી અત્યારની પેઢીને ભરોસો થાય કે ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગ હવે ‘ઢોલીવૂડ’નો દાગ ભૂંસાવાના અને વિકાસના માર્ગે છે.

આપણે હજુ એવા મૂવીના ઇન્તઝારમાં છીએ કે જેમાં કંઈક સંદેશ હોય, એટલે કે ઘુવડ ટાઈપ ગંભીર નહિ પણ “હા હા હી હી” ની સાથે સાથે મેચ્યોરિટી પણ હોય, જો કે ‘બે યાર’ માત્ર ‘કોમેડી’ ના કહી શકાય પણ સ્ટોરી અને પ્રેઝન્ટેશનમાં થોડી વધુ માવજત હોત તો હજુ  આના થી ય વધુ જબરદસ્ત બની શકત.

આપણા પાસે લેખકો-દિગ્દર્શકો-નિર્માતાઓ-ગાયકો-સંગીતકારો એમ દરેક પ્રકારના સારા કલાકારો છે જ અને આ બધા મૂવીને હીટ બનાવીને પ્રેક્ષકોએ પણ સાબિત કર્યું કે ઓડીયન્સ પણ મળશે જ એટલે ગુજરાતી મૂવીનું ભવિષ્ય ફરી ઉજળું દેખાઈ રહ્યું છે.

‘બે યાર’ અને કાલે ‘ગુજ્જુભાઈ ધ ગ્રેટ’માં  જમા પાસું એ છે કે એમાં ખરેખર વર્તમાન ગુજરાત અને ગુજરાતી માહોલ દેખાય છે. નહિતર ગુજરાતી ફિલ્મસમાં કાર દેખાડવી હોય તો નિર્માતા-દિગ્દર્શક 800 થી આગળ વિચાર ય કરી શકતા નહિ…એમને મન ગાડી એટલે ‘મારુતિ'(800) ! વસ્ત્રાપુર – રીવર ફ્રન્ટ – સ્વચ્છતા વગેરેથી પણ કોઈના મનમાં  ગુજરાત  પ્રત્યે ખોટી ધારણા હોય તો એ સુધરવાની શક્યતા છે!

ગુજરાતી મૂવીની વાત કરતા કરતા યાદ આવી  ‘બાહુબલી’ .  ગુજરાતી મૂવી(ઓ !) અને ‘બાહુબલી’ આમાં આમ કંઈ સામ્ય ન કહેવાય પણ તો ય એટલું સામ્ય તો છે

ગુજરાતી અને બાહુબલી  સારી મૂવી છે ‘ગ્રેટ’ નહિ !

ગુજરાતી અને બાહુબલી  એ સાબિત કર્યું કે દેશમાં વિદેશ લેવલની તેમજ પ્રદેશમાં દેશના લેવાલી મૂવી બનાવવા અને જોવા વાળો વર્ગ છે.

ગુજરાતી અને બાહુબલીને પ્રેક્ષકોએ ગર્વ અને સહાનુભૂતિપૂર્વક ‘ઉપાડી’ને ટોપ લેવલ પર પહોંચાડ્યું જેનાથી ગ્રેટ સર્જકો મેદાનમાં આવવાની હિમ્મત કરી શકે.

~ અમૃતબિંદુ ~

“आप गुजराती लोग इतना बोलते क्यों हो?”

 

“क्यों की लोग हमें सुनते है !”

 

Gujjubhai The Great ‪ #‎ModiAtSAPCenter

 

^ my Fb Post

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under ગુજરાત_ગુજરાતી, ફિલ્લમ ફિલ્લમ

‘પટેલ,પોલીસ, પોલીટીક્સ અને પત્રકારત્વ’ પ્રકરણમાં પબ્લિક


ગઈકાલે  ~ પટેલ,પોલીસ, પોલીટીક્સ અને પત્રકારત્વ ~ સીરીઝમાં બે પોસ્ટ મૂકી જેમાં મુખ્યત્વે પત્રકારત્વ અને પટેલ વિશે લખાય ગયું આમ તો આ મુદ્દો એવો  છે કે  દરેક કળી ઓટોમેટિક બીજી કળી સાથે સંકળાયેલ જ છે. હવે છેલ્લી પોસ્ટ લખી નાંખું જેમાં પોલીસ, પોલીટીક્સ અને પ્રજા વિશે (મિક્સ) કહેવાય  જાય.

જો આ કર્ફ્યું અને નેટ બંધનો  મામલો ન થયો હોત તો કદાચ પહેલાની જેમ જ શાંતિ રાખીને જ બેઠો હોત પણ આખરે એવું બધું થયું જેણે ઉદ્દીપકનું કામ કર્યું અને આ બધું લખવા પ્રેરાયો. આમ તો ખ્યાલ જ હોય કે ગમે તેવું સારું કે ગમે તેવું ભંગાર લખો, ‘પાડા ઉપર પાણી’ની જેમ કોઈ જ  ફર્ક પડવાનો હોય નહિ, પણ કમ સે આપણે  તો ‘ફરજ બજાવી’નો પોતાના હાથે જ એવોર્ડ લઈને હળવા થઇ જઈએ.

શાયદ ઓશોએ આવું  કંઈક કહ્યું છે “સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં કોઈપણ સારી-નરસી ઘટના ઘટે એના માટે આપણે પણ જવાબદાર હોઈએ જ છીએ” ચિંતન-મનન તો  મોટા  માણસો કરે, પણ આ વાત વિશે ઘણીવાર વિચાર્યું છે તો  લાગ્યું છે કે સાચી વાત છે.

જેમ કે આ આંદોલન શરુ થયું ત્યારથી અમુક લોકો પટેલ કોમને ઉતારી પાડવાનો તો અમુક લોકો એમને ‘સાચા છો, લડી જ લ્યો’ નો (ખોટો) પંપ મારતા નજરે પડ્યા છે, જે બંને તો ખોટા છે જ પણ જેમના શબ્દોની અસર પડી શકે  એવા લોકો ચુપ રહીને તમાશો જોયા કરે (કે  કઈ  બાજુ બોલવું?) એ પણ ખોટું જ છે. આમ પણ આપણે ક્યાં નાગરિક તરીકેની કોઈ ફરજ નિભાવવાની તસ્દી લેતા હોઈએ છીએ? નહિતર ખરેખર તો આવી કોઈ ચળવળ શરુ થાય ત્યારે જ જો એક એક નાનો માણસ પણ પોતાની આસપાસનાં  રીયલ કે વર્ચ્યુલ વર્લ્ડમાં વ્યવસ્થિત સંદેશ વહેતો કરે અને ગેરસમજની ખાઈ પહોળી ન થાય તો આવું કદી થાય જ નહિ પણ અગાઉની પોસ્ટમાં કહ્યું હતું એમ આ તો શેખચલ્લીની સોચમાં જ ખપી જશે.

પોલીટીક્સમાં પણ ઘણો ખરો ભાગ યા તો અક્કલવિહીન હોય યા તો સંવેદનાવિહીન હીન કક્ષાનો કે  જે સરકારમાં હોય કે વિરોધમાં પોતાને ક્યાં ફાયદો થશેની યા  તો રાહ જુવે યા તો એ પ્રકારનું ‘સંકોરે’ . આમ જોઈએ તો રેલી પૂરી થઇ ગઈ ત્યાં સુધીમાં સરકારમાં પ્રમાણમાં સમજદારી/મેચ્યોરિટી દેખાઈ હતી, અને સામે પક્ષેથી  જે વ્યક્તિ બેફામ ભાષણ અને  ચીમકીઓ આપ્યા કરતો હતો એના પ્રત્યે પબ્લિક, મીડિયા અને પટેલોમાં પણ નારાજગી દેખાતી હતી એનો ‘ફાયદો’ જો સરકારે  લીધો હોત તો પછીના જે  ‘કાંડ’ થયા એ કદાચ  ના થયા હોત. ગુજરાતમાં જે થયું એના કરતા અનેકગણું ગુજરાત અને ગુજરાત બહાર રજુ કરીને બદનામ કરવા વાળાને સામે ચાલીને તક આપી દીધી. અને મને મુખ્ય વાંધો આ જ વાતનો થયો કે આપણું ગુજરાત બદનામ થાય એવું કોઈ કાળે ન થવું જોઈએ અને ગુજરાતનો વિકાસ કદાચ બઢાવી-ચડાવીને  રજુ કરાયો હશે પણ ગુજરાતમાં શાંતિ હતી એને કેમ નકારી શકાશે અને એ શાંતિને એને ડહોળીને માત્ર મોદી, ભાજપ, સરકારને બદનામ કરીને પેલું કહેવાય છે એમ “દુશ્મન ને રાજી કર્યા” !

સરકારની બેવકૂફી કે અર્ધજ્ઞાન પણ જુવો કે ‘નેટ’ બંધ કરી દીધું! આ નેટ બંધથી wa-fb-sms વગેરે બંધ  થયા એનો ઠુઠવો નથી પણ આવું કંઈ કરતા પહેલા એ વિચારવું જરૂરી હતું કે નેટ એટલે  માત્ર ઉપર કહ્યા એવા મનોરંજન  જ નથી થતા, એ તો અમુક ભાગ છે બાકી લોકોનો ધંધો રોજગાર નેટ થકી ચાલે છે એમનું શું? દરેક પાસે કેબલ નેટ નથી હોતું, કેટલી ય કંપનીનાં એક્ઝીક્યુટીવ ડોન્ગલથી જ વહેવાર ચલાવતા હોય છે. અને આ બધું તો કાલ સવારે આવ્યું એના પહેલા એટલે ૨૦૦૨માં ક્યાં આ હતું? તો ય ડખ્ખા થયા હતા કે નહિ? મોબાઈલ આવ્યો એના ય પહેલા તો શું દેશ આઝાદ થયો ત્યારે અને એ પહેલા ય કેટલા ય તોફાનો, હુલ્લડો થયા છે અને થતા રહેશે પણ આવા તત્ત્વો માત્ર નેટ-મોબાઈલ પર આધાર રાખીને બેઠા હશે એવું માનવું એ આવી તકનીકી શોધનો દ્રોહ જ નહિ અલ્પમતિ પણ દર્શાવે છે. માન્યું કે આ બધાથી તીવ્રતા વધી શકે પણ તો wa-fb-sms જેવા મોજમસ્તીનાં સાધનો બંધ કરીને બાકી ઈન્ટરનેટ ચાલુ રાખી શકાય ને ? જેમ દારૂબંધી એ મજાક બનીને રહી ગઈ છે એમ આમાંય ‘તોડ’ કરવા વાળાઓએ કરી જ લીધો હતો એ સાબિત કરે છે કે પ્રશાશનમાં છે એના કરતા તો જીનીયસ આમ પ્રજામાં રખડે છે!

એની વે, આ બધું ‘જો અને તો’ છે, જેનો હવે કોઈ ઉપાય પણ નથી અને આમ પણ સરકાર સુધી આપણો અવાજ પહોંચવાનો નથી પણ પટેલ અને અને નોન પટેલો એ અંદરોઅંદર એટલું સમજી લેવાની જરૂર છે કે તેઓ એક બીજાના દુશ્મન નથી અને કે નથી એકબીજાના હક્ક પર તરાપ મારતા. અને પબ્લિક પ્રોપર્ટી છે એ સરકારની નથી આપણી છે, એનું નુકસાન ગમે એને કર્યું હોય પણ એની ભરપાઈ તો આપણે જ કરવાની છે. ભગતસિંહ-સુભાષચંદ્ર અને સરદારને બદનામ જ નહિ પણ એમના આત્મા સાથે દ્રોહ કરનારને ઓળખી/તારવી પટેલોએ જે પણ કરવું હોય એ આગળ કરવું. અને ચોખ્ખું સમજી લેવાની જરૂર છે કે કોઈ ક્રાંતિકારીઓ પબ્લિક પ્રોપર્ટીને નુકસાન ના પહોચાડતા કે ના કોઈ નિર્દોષને નડે એવું કામ કરતા પણ એના દુશ્મનોનાં ગઢ પર બહાદુરી ભર્યો હુમલો કરી જાણતા.

પોલીસનાં જુલમ વિશે બહું લખાય/છપાય અને કહેવાય છે પણ મારા એક (સ્વ) વકીલ મિત્ર મને ઘણીવાર પોલીસની મજબુરી, તકલીફો અને પરેશાનીઓ વિશે કહેતા પણ એ બધું કહેવાની બદલે તાજેતરમાં જય વસાવડાએ એક જગ્યાએ કોમેન્ટ કરી હતી એમાંથી એક જ લાઈન ઉપાડું જે  વધુ બંધ બેસે છે  “….બિચારી પોલીસને તો બલિનો બકરો રાજકારણીઓ બનાવી દેશે…..”   – આમાં બધું આવી ગયું!

~અમૃત બિંદુ~

”આપણે ત્યાં કોમી હુલ્લડનો ડર છે, એ વાઘે લોહી ચાખ્યા જેવું થયું છે. આપણી બાંધી મુઠ્ઠી ખુલ્લી થઈ ગઈ છે.. આપણે પ્રતિજ્ઞા લેવી જોઈએ કે મારે પોલિસની મદદ માંગવી જ નથી, એ એનો ધર્મ ભલે બજાવે… કેવી રીતે સેવા કરવી એનો અનુભવ ન હોય તો કુસેવા થાય.. મોટા અમલદાર છે, એની મર્યાદા – પ્રતિષ્ઠા રાખવી જોઈએ. એ તોડી નાખશો તો કામ નહિ કરી શકે… નકામા માણસો થોડાઘણા હોય પણ ખરા. પણ એની સાથે તમારે કામ ન પાડવું જોઈએ… ઘડી ઘડી ઓફિસરને બોલાવવા નહિ… એ પણ થાકેલા હોય. વારે વારે બોલાવીએ તો અકળાય.
આ શહેર (અમદાવાદ)માં તોફાન થયું અને બજારમાં ધોળે દહાડે ઈમારતો સળગાવવામાં આવી. દુકાનો લૂંટાવાના અવાજ મારે કાને પડયા એથી મને જે દુઃખ થયું, એના ઘા હજી રૃધાયો નથી. એ દુઃખ હું જીરવી નથી શકતો. હજુ એમાંથી છૂટયો નથી.. એકદમ શું સૂઝયું કે એકબીજાના ગળાં કાપવા બેઠા? પણ મને એક વાતનું દરદ છે કે આપણી આબરૃ ગઈ. અમદાવાદ શહેરને ડાઘ લખ્યો. એ કેમ ભૂંસાય? એ એક જ રીતે ભૂંસાય કે આપણે એવી રીતે નાસભાગ ના કરીએ. ફરી આવું વાતાવરણ ન થાય તે માટે કોશિશ કરવી.” (૧૪/૩/૧૯૪૨ અમદાવાદ)

ગુજરાતીમાં જ ‘સરદાર વલ્લભભાઈના ભાષણો’નું પુસ્તક ઉપલબ્ધ છે. અમદાવાદમાં ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ અને ‘નવજીવન’માં મળે છે. મોટી મેગેઝીન સાઈઝ (એફોર)નાં ચારસો પાનાની આ કિતાબ ચારસો રૃપિયામાં મળે છે. –  જય વસાવડા (ગુ.સ.માં ૩૦-૦૮-૨૦૧૫નાં સરદાર પટેલનાં ક્વોટસ વાળો લેખ)

Leave a comment

Filed under ગુજરાત_ગુજરાતી, સંવેદના, સમાજ, media, Nation, politics, social networking sites

પટેલ, પોલીસ, પોલીટીક્સ અને પત્રકારત્વ સિરીઝમાં પટેલ પર પોસ્ટ


હું પોતે OBCમાં આવું એટલે એવો ઇલ્જામ આસાનીથી લાગી શકે કે તમે તો તમારી ‘સીટ નીચે’ સીટ દબાવીને બેઠા છો એટલે શું વાંધો હોય ? પણ હકીકત એ છે કે મને આવા કોઈ (ગેર)લાભ ઉઠાવવાની ખાસ કોઈ જરૂરીયાત ઊભી જ નથી થઈ.

બાકી ખરેખર કહું તો અનામત હોય કે કોઈપણ જાતની સહાય હોય એ માણસને ક્યારેય ઊંચો લાવવામાં મદદરૂપ થવાની બદલે માણસ નીચો અને નિચ બનાવવામાં અને સાચો લાભ લેવાના બદલે ગેરલાભ ઉઠાવવામાં જ પોતાનું મગજ બીઝી રાખવામાં કારણભૂત થતું હોય છે. આવી કોઈ સહાય કે સ્કીમ જો કોઈ સમુદાયને ઊંચો લાવવામાં મદદરૂપ થતું હોત તો એ સમુદાય થોડો તો ઊંચો ઊંચકાયો હોત. એક શેખચલ્લી જેવો વિચાર પણ આવે કે જેઓને અનામત મળે છે તેઓ ખુદે  ખરેખર તો અનામત હટાવો અભિયાન ચલાવીને જેઓને નથી મળતું તેઓના આંદોલનનાં રથની હવા કાઢી નાંખવાની જરૂર છે કેમ કે બની બેઠેલા અને હજુ રાષ્ટ્રીય ફલક પર ઉભરવાની લાલસા પૂરી કરવા માટે જે મળવાની શક્યતા બહું ઓછી છે એ ખબર હોવા છતાં પણ લોકોને ઉક્સાવિને પોતા માટે રાજકીય ‘સીટ’ અનામતની ફિરાકમાં છે એવા લોકો તો ‘બહાર’ પડી જાય !

આમ પણ આવા કોઈપણ સાચા-ખોટા તૂત માટે ક્રાઉડ ભેગું કરવું બહું જ જરૂરી છે અને એટલે તો સામાન્ય રીતે પટેલ તરીકે પ્રખ્યાત જ્ઞાતિને ‘પાટીદાર’ની ઓળખ આપવામાં આવી હશે? કેમ કે મેં વરસો પહેલા ક્યાંક વાંચેલું કે સાંભળેલું એ આમ તો હકારાત્મક સોચ વિશે હતું પણ એને પોતાના સ્વાર્થ નહિ પણ હિત(!) ખાતર કેવી રીતે લઇ શકાય એ મારા શબ્દોમાં રજુ કરું તો અગર હું ‘અગ્રાવત’ ‘અગ્રાવત’ નું રટણ રાખું તો માત્ર અગ્રાવત હોય એમાંથી(ને ય અમુક) ટેકો આપે પણ જો હું ‘રામાનંદી’ કહું તો નિમાવત-રામાવત-કુબાવત-ટીલાવત અને બીજા કેટલાંય ‘વત’નો વટથી સાથ માંગી શકું પણ એમાંય જો સાધુ કહું ત્યારે માત્ર રામાનંદી જ નહિ પણ અતિત/ગોસ્વામી-માર્ગી અને કાપડીસાધુઓ પણ હઈસા, હઈસા કરીને સાથે આવી જાય. હજુ આમાં અન્ય લોકોને જોડતા જોડતા આ ‘કુંડાળા’નો વ્યાસ વધારી શકાય. એવી જ રીતે અમે તો નાના હતા ત્યારે ગામમાં જે જ્ઞાતિને ‘લોહાણા’ કે ‘કણબી’ તરીકે ઓળખતા અને તેઓ અટકમાં ‘કણબી’ ન લખતા અને ગામડામાં ‘પોલીસ પટેલ’ તરીકે મુખ્ય રહેતા જેઓ ફરજીયાત કણબી જ હોય એવું ન હતું પણ આગળ જતા ‘પટેલ’ અને ‘ઠક્કર’ અટક પણ આવવા માંડી! આ આંદોલન શરુ થયું એના પહેલા જેઓને ‘પટેલ’ તરીકે ઓળખતા અને એ લોકો પણ ઓળખાવતા એ હવે ‘પાટીદાર’ ઓળખાવા માંડ્યા. આમાં આપણને વાંધો હોય પણ નહિ અને કાઢી શકાય પણ નહિ પરંતુ પટેલોએ જ એની પાછળનો આશય શોધવાની કસરત કરવી જોઈએ.

બીજી વાત કે અમારા જેવા લોકોને અનામતની ‘ફેસીલીટી’ મળતી રહી છે એમના વિશે પણ એકવાર વિચારી જોજો કે તેઓએ કાંય લોચો નથી લઇ લીધો, હા તેઓ બીજાને નડ્યા હશે એમાં ના નહિ અને એમાંથી જ આવા આંદોલન પેદા થતા હોય છે. એટલે કે કોઈપણ આંદોલનનો મુદ્દો કદી ખોટો હોતો નથી (દા.ત. – લોકપાલ) પણ એ આંદોલનમાં ભળી જઈને નેતા બની જતા લોકો ખોટા હોવાના ચાન્સ વધી જાય છે.

ત્રીજી વાત કે આ ટાઈપનાં ‘દાન’થી કદી કોઈ ઊંચા નથી આવતા પણ લુચ્ચા જરૂર બની જતા હોય છે આઈ મીન આવા લોકો હરામના હાડકાનાં થઇ જતા હોય છે એ માર્ક કરી જોજો. હું અમારી જ્ઞાતિને હંમેશાં કહેતો હોઉં છું કે ‘રામ રોટી’ અને ‘મંદિરની પૂજા’માંથી જે દિવસે મુક્ત થાશું એટલે (એ પેઢીમાં તો નહિ જ પણ) એની બીજી પેઢીથી ઊંચા આવવાના ચાન્સ વધશે. આનો મતલબ એ નથી કે મંદિરની પૂજા કે રામરોટીનો પાછળનો આશય કે ભાવના ગલત હતી/છે  પણ એક વસ્તુ ખાસ નોંધજો અપાત્ર હોવા છતાં દાન દઈ શકાય એમાં કાંય ખોટું નથી થતું પણ દાન સ્વીકારવા માટે પાત્રતા કેળવવી પડે અને કુપાત્ર હોવા છતાં જો દાન લ્યો છો તો એનું ભરણું ભરવું જ પડે!

આપણી તતુડી સાંભળવાનાં બહું ઓછા ચાન્સ છે પણ પટેલની વાત કરીએ તો આ કોમ એટલે  ખેડૂત, અને ખેડુંમાં તો  પત્થરમાંથી પાણી કાઢવાની ત્રેવડ એમના લોહીમાં હોય  એટલે જે ફિલ્ડમાં તેઓ હાથ નાંખે એમાં સફળ જ હોય છે પણ જો આ અનામતનાં રવાડે ચડી જશે તો સમય જતા મેં ઉપર કહ્યું એમ અમારી જેમ એમના પણ હરામના હાડકા થઇ જશે એ પાક્કું જ છે. આમાં કોઈ હરગીઝ એવું ન માને કે અમારો ગરાસ લૂંટાય જવાનો છે એટલે હું આમ કહું છું પરંતુ હું તો એમ કહું છું એવું આંદોલન ચલાવો કે કોઈને અનામત જ નહિ પરંતુ એ પણ ખબર છે જેમ દારૂબંધી હટાવવાની કોઈ પણ પક્ષની સરકાર હોય એની ત્રેવડ નથી એમ જ આ અનામત હટાવવાનું પૂણ્ય લેવાનું કોઈ વિચારી પણ શકશે નહિ !

અમૃત બિંદુ ~

 

એક ઉનાળામાં સ્ટીવ સાથે જોબ્સ પરિવાર તેના વતન વિસ્કોન્સિન ડેરી ફાર્મ પર ગયો હતો. તે વખતે જ એક ગાયે બછડાને જન્મ આપ્યો હતો. જન્મ પછી તરત જ વાછરડું ઊભું થઇ ગયું તે જોઇને સ્ટીવને બહું નવાઈ લાગી કે મનુષ્ય બાળ આવું કરી શકતું નથી, પણ વાછરડું જન્મતાં જ ઊભા થતાં શીખી ગયું તે વાત સ્ટીવનાં મનમાં બરાબર બેસી ગઈ હતી, વર્ષો પછી apple પ્રોડક્ટ બનાવતી વખતે સોફ્ટવેર અને હાર્ડવેરને એકબીજા સાથે જોડવાની તેની જીદને તેણે આ વાછરડાનાં જન્મના ઉદાહરણથી સમજાવી હતી. સ્ટીવ કહે છે –

“વાછરડું જન્મ્યું તે સમજણ લઈને જ પેદા થયું હતું. તેને શીખવવાની જરૂર નહોતી . . . .”

^

‘સ્ટીવ જોબ્સ’માં આ વાંચતી વખતે મનમાં થયું કે સરકાર અનામતનું અનિષ્ટ અમલમાં મૂકતા પહેલા એકાદી ગાય ‘વિયાંય’ એ જોયું હોત તો?! – મારી FB Post

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under એજ્યુકેશન એન્ડ પેરેન્ટીન્ગ, ગુજરાત_ગુજરાતી, સમાજ, Nation, politics