ગ્રંથોત્સવ


બક્ષી સાહેબે “બક્ષીનામા”નાં બીજા ભાગનાં અગિયારમાં પ્રકરણમાં લખ્યું છે –

હું ફુંકાઈને પસાર થઈ જઉં પછી, જ્યોર્જ બર્નાડ શૉએ એમના વિલમાં લખ્યું છે એમ, હું જેટલો જલદી ભુલાઈ જઉં એટલું સારું (સુનર ફરગોટન, ધ બેટર). સાહિત્યમાં નામ મહત્વનું નથી, શબ્દ મહત્વનો છે. શબ્દમાં અન્દરુની તાકાત હશે તો જીવશે. અને જીવે કે ન જીવે, કોઇ જ ફર્ક પડતો નથી. નામ માત્ર એક નિમિત્ત છે.

-x-x-x-x-x-

સામાન્યરીતે સરકારી કામકાજમાં પરફેકશનનો આગ્રહ તો ઠીક અપેક્ષા ય રાખે એની માનસીક સંતુલતા અંગે કોઇપણના મનમાં શંકા પેદા થાય એ સ્વાભાવિક છે એટલે મને આ પોસ્ટ લખવા માટે હિચકિચાટ થતો હતો પણ પછી થયું આપણું (એટલે કે મારૂં જ સમજશે  એ વિશે હું સુનિશ્ચિંત છું!) ક્યાં ઠેકાણે છે? એ વાતને ન્યાય આપવા લખી જ નાંખુ એવું મન બનાવી લીધું

તો વાત જાણે એમ બની કે શ્રી ચંદ્રકાન્ત બક્ષી સાહિત્ય વર્તુળનાં કન્વિનર અને પરમ મિત્ર એવા શ્રી હરનેશ સોલંકીએ ફોન પર ઉકળાટ ઠાલવ્યો કે યાર, ‘ગુજરાત માહિતી ખાતા’ તરફથી “ગ્રંથોત્સવ” નામક એક પુસ્તિકામા‍ બક્ષી સાહેબનો નામોલ્લેખ જ નથી! મેં એ પુસ્તિકાની અહીં ભાળ કાઢી પણ મેળ ન પડયો એટલે હરનેશભાઈએ મોકલી તો ખબર પડી કે

* કુલ્લે ૯૬ (ચોપાનીયા જેવા)પાનામાં ૯૨ સાહિત્ય કૃતિનો બારાક્ષરી પ્રમાણે ક્રમાંક આપી પરિચય આપ્યો છે, જેમાં મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનો ‘સંદેશ’ છે તેમજ માહિતી કમિશનરે પણ સ્વહસ્તાક્ષરથી શુભકામનાઓ આપી છે.

* કિંમત નથી લખી એટલે અ(વ)મૂલ્ય હશે એવું માનીયે અને એ જ સારૂં છે કેમકે પ્રિન્ટીંગ ક્વોલીટી અને કન્ટેન્ટમાં  કંઇ દમ નથી.

* અનુક્રમણિકા જેવી કોઇ “વસ્તુ” હોય એ પણ કદાચ સંપાદકશ્રી ને ધ્યાન બહાર રહ્યું છે!

* ચંદ્રેશ મકવાણા એ (કોણ?) લેખક-સંપાદકનો બેવડો “રોલ” ભજવ્યો છે અને ‘પ્રસ્તાવના’માં પોતાના વિશે “ઉદાર” મને લખ્યું છે: “ પુષ્પોના જાણકાર (?!) એવા એક માળીને ઉત્તમ પુષ્પો પસંદ કરવાનું કાર્ય સોંપાયું.

પોસ્ટની શરૂઆતમાં બક્ષી સાહેબનું અવતરણ આપેલ એ જાણે બક્ષી સાહેબની અપેક્ષા હશે એમ ધારીને  ક્યાંય એમના  એક પણ પુસ્તકને યાદીમાંસમાવ્યુ  નથી! સાથે સાથે બક્ષી સાહેબની ધારી લીધેલ  “અપેક્ષા” સાથે સાથે અન્ય કેટલાનો ભોગ લેવાયો એવા થોડા નામ યાદ આવે છે એ લખું છું  આ યાદી હજું આપ પણ લંબાવી શકો… હરકિસન મહેતા, અશ્વિની ભટ્ટ, ગુણવંત શાહ, ધૃવ ભટ્ટ, જયંત ખત્રી, વિનેશ અંતાણી, રજની કુમાર પંડ્યા, દિલીપ રાણપુરા, દિનકર જોષી, કાજલ ઓઝા વૈદ્ય, મધુ રાય, સૌરભ શાહ, વિનોદ ભટ્ટ, ફાધર વાલેસ, તારક મહેતા,  …..

* સમજી શકાય કે એક જ બુકમાં એક સાથે બધાને સમાવવા મુશ્કેલ છે પણ વાંધો એટલા માટે આવે કે કેટલાયે લેખકોની એક થી વધુ એટલે કે બબ્બે, ત્રણ-ત્રણ અરે ચચ્ચાર કૃતિ સમાવી છે (નીચે આખું લિસ્ટ આપું છું એમાંથી કહેજો કે કેટલા લેખકો છે જેનાથી આપ અજાણ છો?) અને હદ તો ત્યાં થઈ કે “વસંતવિલાસ ફાગુ” નામની કૃતિ કે જેના કૃતિકારનું નામ પણ ખબર નથી એને લેવાનો ય ચસડકો રોકી ન શક્યા! એ નામમાં લખ્યું છે “અજ્ઞાત કવિ” અને એના વિશે સંપાદકશ્રી લખે છે- આ કૃતિમાં તો અંતે સંભોગ શૃંગાર રજૂ થયો છે તેથી જીવનના રસના ભોગી કોઇ યુવાન, શૃંગારિક જૈનેતર કવિ આ કૃતિનો કર્તા હશે એમ માનવામાં આવે છે.

* એવું પણ નથી કે બધી કૃતિ અને બધા કૃતિકારને “સાઇડ” કર્યા છે… લિસ્ટ પર નજર નાંખશો એટલે ખ્યાલ આવશે કે એમ તો ઘણા ઉત્તમ સર્જકોને પણ (કદાચ ભૂલથી) સ્થાન આપ્યું છે.

પાના નં અનુ. નં સર્જક
૦૫ ૦૧ અખો
૦૬ ૦૨ નારાયણ દેસાઈ
૦૭ 03 નગીનદાસ પારેખ
૦૮ ૦૪ જયોતીન્દ્ર દવે / ધનસુખલાલ મહેતા
૦૯ & ૨૨ ૦૫ & ૧૮ ચં.ચી. મહેતા
૧૦ ૦૬ આનંદશંકર ધૃવ
૧૧ & ૩૧ & ૯૧ ૦૭ & ૨૭ & ૮૭ ‘દર્શક’
૧૨ ૦૮ રમણલાલ સોની
૧૩ & ૩૦ & ૭૨ & ૯૪ ૦૯ & ૨૬ & ૬૮ & ૯૦ કાકા સાહેબ
૧૪ ૧૦ નંદશંકર મહેતા
૧૫ ૧૧ કલાપી
૧૬ & ૪૭ ૧૨ & ૪૩ ન્હાનાલાલ દ. ત્રવાડી
૧૭ & ૨૬ & ૪૯ & ૫૮ ૧૩ & ૨૨ & ૪૫ & ૫૪ ક.મા.મુનશી
૧૮ ૧૪ પદ્મનાભ
૧૯ ૧૫ નરસિ‍હરાવ દિવેટીયા
૨૦ ૧૬ સ્વામી આન‍દ
૨૧ ૧૭ પ્રેમાન‍દ
૨૩ ૧૯ દયારામ
૨૪ ૨૦ ’સ્નેહરશ્મિ’
૨૫ ૨૧ ર.વ.દેસાઈ
૨૭ ૨૩ સુરેશ જોશી
૨૮ ૨૪ નિર‍જન ભગત
૨૯ ૨૫ ઇશ્વર પેટલીકર
૩૨ ૨૮ ’ધુમકેતુ’
૩૩ ૨૯ જયશંકર ભોજક
૩૪ ૩૦ ગુણવંતરાય આચાર્ય
૩૫ ૩૧ પંડિત સુખલાલ
૩૬ & ૬૮ ૩૨ & ૬૪ દલપતરામ
૩૭ & ૮૩ ૩૩ & ૭૯ ગાંધીજી
૩૮ ૩૪ સરદેશર ખબરદાર
૩૯ ૩૫ ગિજુભાઈ બધેકા
૪૦ & ૫૬ ૩૬ & ૫૨ રા.વિ. પાઠક ‘દ્વિરેફ’
૪૧ ૩૭ ચંદ્રવદન મહેતા
૪૨ ૩૮ જયંતિ દલાલ
૪૩ ૩૯ રાજેન્દ્ર શાહ
૪૪ & ૬૭ ૪૦ & ૬૩ ’નર્મદ’
૪૫ ૪૧ ભાલણ – પ્રેમાનંદ
૪૬ & ૮૨ ૪૨ & ૭૮ ઉમાશંકર જોશી
૪૮ ૪૪ બાલમુકુન્દ દવે
૫૦ ૪૬ સુ‍ન્દરમ
૫૧ ૪૭ કાન્ત
૫૨&૫૩&૯૬ ૪૮&૪૯&૯૨ બંસીધર શુક્લ
૫૪ ૫૦ ગુલાબદાસ બ્રોકર
૫૫ ૫૧ મણિલાલા નભુભાઈ દ્વિવેદી
૫૭ ૫૩ ચંદુલાલ પટેલ
૫૯ ૫૫ નવલરામ પંડ્યા
૬૦ ૫૬ બ.ક.ઠા.
૬૧ & ૭૪ ૫૭ & ૭૦ રમણભાઈ નીલકંઠ
૬૨ ૫૮ ગુજરાત ગ્રંથનિર્માણ મંડળ
૬૩ ૫૯ મહાદેવભાઈ દેસાઈ
૬૪ ૬૦ મૂળશંકર ભટ્ટ
૬૫ & ૬૬ ૬૧ & ૬૨ પન્નાલાલ પટેલ
૬૯ ૬૫ જીવરામ જોશી
૭૦ ૬૬ યશવંત મહેતા
૭૧ & ૭૩ & ૯૨ ૬૭ & ૬૮ & ૮૮ ઝવેરચંદ મેઘાણી
૭૫ ૭૧ બોટાદકર
૭૬ ૭૨ રણછોડભાઈ દવે
૭૭ ૭૩ ચુનીલાલ મડિયા
૭૮ ૭૪ પ્રિયકાન્ત મણિયાર
૭૯ ૭૫ ભગવાન સહજાન‍દ
૮૦ ૭૬ કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી
૮૧ ૭૭ અજ્ઞાત કવિ
૮૪ ૮૦ મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી
૮૫ ૮૧ કિશોરલાલ મશરૂવાળા
૮૬ ૮૨ ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી
૮૭ ૮૩ હેમચંદ્રાચાર્ય
૮૮ ૮૪ શામળ
૮૯ ૮૫ નરસિંહ મહેતા
૯૦ ૮૬ પ્રેમાનંદ
૯૩ ૮૯ હરિન્દ્ર દવે
૯૫ ૯૧ રતનજી શેઠના

~ અમૃત બિંદુ ~

જે માણસનું નામ છે કે નહીં એ યાદ આવવાનું ભૂલાઈ ગયું એવા માહિતી કમિશનર શ્રી ભાગ્યેશ જહા એ “મીસીંગ બક્ષી” માં લેખ લખ્યો છે જેનું શિર્ષક છે: “એ માણસનું નામ છે, બક્ષી” !

Advertisements

7 ટિપ્પણીઓ

Filed under ગુજરાત_ગુજરાતી, વૃતિ - પ્રવૃતિ, સમાજ, સાહિત્ય, Baxi Babu - Chandrakant Baxi

7 responses to “ગ્રંથોત્સવ

  1. કુણાલ

    * ચંદ્રેશ મકવાણા એ (કોણ?) લેખક-સંપાદકનો બેવડો “રોલ” ભજવ્યો છે અને ‘પ્રસ્તાવના’માં પોતાના વિશે “ઉદાર” મને લખ્યું છે: “ પુષ્પોના જાણકાર (?!) એવા એક માળીને ઉત્તમ પુષ્પો પસંદ કરવાનું કાર્ય સોંપાયું.

    આ મહાનુભાવ માટે એક શબ્દ “ફૂલ” , ગુજરાતી વાળું નહિ યવન ભાષા નું.

  2. readsetu

    સરકાર મા-બાપ કેટલું જાગે ?

    Lata Hirani

  3. himanshupatel555

    ગુજરાતી ભાષામાં ફરિયાદ કરો તો કોણ સાંભળે??અમે તો અમેરિકનો છીએ!!!!!
    તમે આટલાં બધા ગુજરાતી નામો વંચાવ્યા, આભાર.
    ‘ગ્રંથોત્સવ’ કેટલા- દર- વર્ષે પ્રગ્ટે છે?

  4. ‘ગુજરાત માહિતી ખાતા’ તરફથી “ગ્રંથોત્સવ” નામક પુસ્તિકા વિષે મને કોઈ માહિતી નથી અને મેં ઈન્ટરનેટ પર થોડા ખાંખાખોળા કર્યાં પણ એનો કોઈ ઉલ્લેખ મળતો નથી તો મને નથી લાગતું કે તે કોઈ મહત્વની(લોકપ્રિય) પુસ્તિકા છે.

  5. Narendra

    RA, Nam ma bau padva jevu nathi, yaar!
    Ampan, suraj na tap same jova ni himmat ketlani?!?!

    Kachi ke pochi chamdi vala nu to kam nahi, tene to koi vruksh no chayo (koi ni angdi) sodhvo pade..lol!

  6. જેમ સૂર્યને દીવાના પ્રકાશની જરૂર નથી તેમ બક્ષીને આવા કોઈ ઉલ્લેખની જરૂર નથી. સરકારી કામોમાં આવા છબરડા અપેક્ષિત છે.

  7. પોસ્ટમાં નામ છે એ અને નથી એ પણ એવા કોઇપણ સર્જક આવા કોઇ ચોપાનીયાના મોહતાજ નથી,
    પોસ્ટ લખવા પાછળનો આશય એ કે માત્ર ગ્રાન્ટ ‘પતાવવા’ કેવા કેવા લલ્લુ પંજુઓને કામ “આપી દેવાય” છે? !

    એક સરસ ઉદાહરણ:
    ગુલાબદાસ બ્રોકર, ડૉ. પ્રવીણ દરજી અને ડૉ. એસ્મા માંકડ .. આમ આ ત્રણ મહાનુભાવોનું સહિયારૂં સંપાદન એટલે “૧૨૧ ગુજરાતી વાર્તાઓ અને વાર્તાકારો” આ પુસ્તકમાં અલગ અલગ ૧૨૧ સર્જકોની (ઉત્તમ) ટૂંકી વાર્તાઓનો સમાવેશ છે. સંપાદકોએ લાં….બી પ્રસ્તાવનામાં નિખાલસપણે કબૂલ કર્યુ છે- “કાળજી લેવા છતાં સરતચૂક થવાની સંભાવના સ્વિકારીએ છીએ અને એ અમારો જ દોષ ગણવો!” એ પણ ઉમેર્યુ “કોઇપણ જાતની વધુ માહિતી હોય તો જણાવશો… ”

    કહેવાનું તાત્પર્ય એ કે આપણે નાની બ્લોગ પોસ્ટ લખીયે તો પણ ચીવટ રાખવાનો પ્રયાસ કરીયે છીએ તો આ પ્રકારના સંપાદનમાં લોલમ લોલ ન ચાલે.

    બાકી તો પોસ્ટની શરૂઆતમાં અવતરણ ટાંક્યુ છે એ ફરી એકવાર વાંચીયે – “સાહિત્યમાં નામ મહત્વનું નથી, શબ્દ મહત્વનો છે. શબ્દમાં અન્દરુની તાકાત હશે તો જીવશે. અને જીવે કે ન જીવે, કોઇ જ ફર્ક પડતો નથી. નામ માત્ર એક નિમિત્ત છે.”

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s