હરકિસન મહેતાને સાદર શ્રદ્ધાંજલિ


શ્રી હરકિસન મહેતા (25 મે 1928 થી 3 એપ્રિલ 1998 ) નું નામ લઈએ એટલે એક સીક્કાની બે બાજુની જેમ ચિત્રલેખાની “ઇમેજ” પણ સાથોસાથ મનમાં ઉપસે! તેઓ વિશે તો કોઇ એવી વાત નહિ હોય કે જે અજાણી હોય, એટલે  આમ તો બધું પુનરાવર્તન જ હશે! એમના વિશે વાત કરતા સૌ પ્રથમ તો મારા મનમાં સૌરભ શાહ સંપાદિત એમના વિશેની એમની આત્મકથા સમાન ગણી શકાય એવું પુસ્તક “સર્જન-વિસર્જન” આવે! જેમાં પ્રથમ લેખ તો એમનો ખુદનો (જે રીડગુજરાતી પર અહી કલીક કરવાથી વાંચવા મળશે) એ સિવાય પણ પચ્ચીસ વ્યક્તિઓએ એમના વિશે લખ્યું છે અને છેલ્લે સૌરભ શાહે લીધેલ દીર્ઘ ઇન્ટર્વ્યુ અને શિશિર રામાવત-સૌરભ શાહ તેમજ પરિવારજનોની ગોષ્ઠી પણ ખરી.. અને અફલાતુન-અલભ્ય ફોટોગ્રાફસ પણ તો ખરા જ.

એમનું ચિત્રલેખા પ્રત્યેનું (ખરેખર તો કામનું) સમર્પણ ગજબનું હતું. એ આ વાક્યથી જ ખબર પડી જાય એમ છે કે તેઓએ મૃત્યુની આગલી રાત્રે અગિયાર વાગે મેલેરિયાના તાવથી ધ્રુજતી કલમે નવા પ્રગટ થનારા અંકના છેલ્લા લેખનું છેલ્લું પાનું તપાસીને દિવસ પૂરો કર્યો અને બાર કલાક પછી આયુષ્ય પણ.

એક આડ વાત કે આટલી સરસ જહેમત પછી પણ  “સર્જન-વિસર્જન” માં એક બાઇન્ડીગ મીસ્ટેક નજરે ચડે છે કે પેજ નં  112 થી  સીધા 161 દેખાય તે 176 સુધી ચાલે ત્યાર બાદનું પેજ  113 થી શરુ થાય તે 160 સુધી ચાલે .. પછી 177થી લઈને અંત એટલે કે 248 સુધી બરાબર છે ! (બની શકે કે આવું એકાદ-બે બુકમાં જ થયું હોય!)

એની વે, “સર્જન-વિસર્જન”માં લેખને અંતે એમની નવલકથામાંથી અવતરણ ટાંકેલા છે એમાંથી અમુક માણીએ  તો –

વેરની તાસીર જ એવી છે કે એ કદી પૂરેપૂરું વાળી શકાતું નથી, તેના બંને પાસાં ક્યારેય સરભર થતાં નથી.

જગ્ગા ડાકુનાં વેરનાં વળામણાં

સફરે નીકળેલો વટે માર્ગુ તરસ છીપાવવા માટે કૂવો જરૂર શોધે છે, પણ પાણી પીવા માટે કુવમાં ભુસકો મારતો નથી !

પીળા રૂમાલની ગાંઠ

બહુ સંપ હોય ત્યાં વિખવાદ જાગે ત્યારે સાત પેઢીનું એક સામટું વેર વલોવાય

પીળા રૂમાલની ગાંઠ

બીજાને છેતરતાં પહેલાં માણસે પોતાની જાતને છેતરવી પડે છે.

પ્રવાહ પલટાયો

સુખનું સૌથી મોટું દુ:ખ એ છે કે સાથીદાર વગર એ પૂરેપૂરું માણી શકાતું નથી.

ભાગ્ય સૌભાગ્ય

સંપૂર્ણ વિશ્વાસ રાખે એ જ સંપૂર્ણ વફાદારીની માંગણી કરી શકે.

માણસ નામે ગુનેગાર

ફરિયાદ નહીં કરનારો માણસ ભીતરથી વધુ દુભાતો હોય છે.

દેવ-દાનવ

આગળ વધવાનો માર્ગ સૂઝે નહીં, ત્યારે માણસ વારંવાર પાછળ ફરીને જોયા કરે.

શેષ-વિશેષ

વધુ પડતી જિજ્ઞાસા ક્યારેક માનવીને અસત્ય અનુમાન તરફ દોરી જાય છે.

સંસારી સાધુ

ત્ખોટી જગ્યાએ તાકાત વેડફી નાંખવામાં બહાદુરી નથી.

સંસારી સાધુ

સંપમાં કોઇ જાતની શરત ન હોઈ શકે.

જોગ-સંજોગ

અત્યંત ગરીબાઈ  એ શાપ હોય તો અધિક શ્રીમંતાઈ પણ વરદાન નથી.

ભેદ-ભરમ

કેટલાક ઘા એવા હોય છે કે કળ વળ્યા પહેલાં એને પંપાળીએ તો વધારે પીડા ઉપજાવે

તરસ્યો સંગમ

~ અમૃત બિંદુ ~

આડત્રીસ વર્ષની ઉંમરે જિંદગીની પ્રથમ નવલકથા લખી અને ટોટલ પહોચ્યો 20 નવલકથા, પંદર હજાર   પાનાઓનો! (સૌ.શા. એ લખેલ સર્જન-વિસર્જનની પ્રસ્તાવના માંથી)

Advertisements

7 ટિપ્પણીઓ

Filed under સંવેદના, સાહિત્ય

7 responses to “હરકિસન મહેતાને સાદર શ્રદ્ધાંજલિ

  1. મહેતા સાહેબ ની મોટાભાગ ની બુક્સ મેં વાંચી નાખી છે.એક વાર શરુ કરો તો પૂરી કર્યે જ છૂટકો થાય,એવી રહસ્યમય શૈલી હતી.પાવરફુલ કલમ ના માલિક હતા.પીળા રૂમાંલ ની ગાંઠ યાદ હતી,માટે મેં ઠગ વિષે નો લેખ મારા બ્લોગ માં લખેલો.હૃદય પૂર્વક ની શ્રદ્ધાંજલિ.

  2. ચિત્રલેખા ઘણાં વર્ષોથી ઘરે આવે. એટલે હરકિશનભાઈની બધી જ નવલકથાઓ વાંચવા મળેલી. હજુ પણ વારંવાર વાંચવાનું મન થાય. આવા ઉત્તમ નવલકથાકારને તેમની પુણ્યતિથિએ હાર્દિક શ્રદ્ધાંજલિ.

  3. હરકિસન મહેતા સાહેબને હાર્દિક શ્રદ્ધાંજલિ.

  4. Manan

    “સુખનું સૌથી મોટું દુ:ખ એ છે કે સાથીદાર વગર એ પૂરેપૂરું માણી શકાતું નથી.”

    રજનીભાઈ, તમારા આ લેખ ના કારણે તો મને હરકિશન મેહતા ને વાંચવાનું મન થઇ ગયું. એમના જે વાક્યો તમે ટાંક્યા છે અહીં એ ઉપર થી જ એમના લખાણ વિષે કલ્પી શકું છું. આભાર આવા બીજા લેખકો(આપવાલાયક/વાંચવાલાયક) ને પણ શ્રદ્ધાંજલિ આપતા રહેજો તો અમને પણ કોઈ બીજા લેખકો ને વાંચવાનું મન થાય…

  5. RAJ PRAJAPATI

    me tum logo se thoda dur chlta hu,,,,,

    sb ko aap shradhanjali de te ho,

    me nahi dunga, muje jo achchhe lge he vo , jo hmare bich nhi he,,,,,aaj hum usko yad krte he,

    me prarthna jrta hu, muje jo achchhe lge uska mox na ho, phele jeise the veise hmare bich the veise vapis bhej do,,
    mout jindgi ki jarurat he to me hu na,,,,
    bakshiji ko, harkishandada ho,, jyotindradada ka hasy ho…aap sb ko vapis brkrar mil jata he to
    me to dunga meri ye jindgi
    (Raj…is .”no objection person”…).

  6. અશોક મોઢવાડીયા

    કિશોર અવસ્થામાં અમારે માટે જગતસિંહ ઉર્ફ ‘જગ્ગા’ હીરો હતો ! લાઇબ્રેરીયનના ટેબલ સામે પંજા પર ઊંચા થઇ અને આ પુસ્તકના ચારે ભાગ માંગી લાવેલ ! (અને પછી કંઇક ડીપોઝીટ પેટે ૩૦ રૂ. પણ ભરવા પડેલા, ત્યારે બાળકોને ફક્ત બાળવાર્તાના પુસ્તકો જ વાંચવા આપતા)
    હરકિસન સાહેબને હાર્દિક શ્રદ્ધાંજલિ.

  7. પિંગબેક: Tweets that mention હરકિસન મહેતાને સાદર શ્રધ્ધાંજલિ « એક ઘા -ને બે કટકા -- Topsy.com

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s