અર્ધી રાતે આઝાદી (અનુ.:અશ્વિની ભટ્ટ )


થોડા સમય પહેલા “અર્ધી રાતે આઝાદી” વાંચી.

આપણા હિન્દી સીને જગતમાં સલીમ જાવેદની  જેમ  Larry Collins અને  Dominique Lapierre ની જોડીની 1975માં Freedom at Midnight પ્રકાશિત થઈ, અને 1996માં અશ્વિની ભટ્ટ દ્વારા “અર્ધી રાતે આઝાદી” (સુંદર રીતે ) ગુજરાતી અનુવાદ થયો.

બુટાસિંગ નામના શીખ અને મુસ્લિમ છોકરી ઝેનીબની પ્રેમ કહાની વાંચીને થોડા વર્ષો અગાઉ આવેલ હિન્દી ફિલ્મ “ગદ્દર એક પ્રેમ કહાની” ની યાદ તાજી થઈ.

આટલા પ્રસિધ્ધ લેખકોની કલમથી લખાયેલી આટલી પ્રસિધ્ધ કૃતિ માટે “કંઇપણ” લખીને વિવાદને હવા આપીને “ઝાળ” ઊભી કરવાને સમર્થ નથી એટલે બહેતર છે કે એમાંથી અમુક અવતરણ અહિં મૂકીને પોસ્ટ પૂરી કરૂં. આ બધામાં અમુક વાતો સાથે સંપૂર્ણ સહમત તો અમુક વાતો સાથે તો સંપૂર્ણ અસહમતિ અને અમુક વાંચીને થયું કે ઐસા ભી હોતા હૈ ક્યાં?

* રાજકીય સ્વાતંત્ર્યના ખપ્પરમાં ચાર ચીજો હોમાઈ ગઈ હતી:  અખંડિતતા, એખલાસ, અહિંસા અને આર્ષદ્રષ્ટા ગાંધી…

* માનવીના હ્રદયમાં ભલે ઇશ્વર વસતો હશે.. પણ તેના માનસમાં શયતાને દર નાંખેલું છે.

* વરુઓનાં ટોળાંની માફક મુસ્લિમ ધાડિયાં ગામ પર ઊતરી આવ્યાં હતાં અને ગામના શીખ તેમ જ હિંદુ વિસ્તારો પર ડોલો ભરીને પેટ્રોલ છાંટી આગ લગાડી હતી.

* ગાંધીએ કડવાશથી એક મિત્રને કડવાશથી કહ્યું હતું, ‘એ લોકો મને મહાત્મા કહે છે પણ એક અદના ઝાડુવાળા જેટલો પણ મને ગણતા નથી.’

* માઉન્ટબેટન આવ્યા તે પહેલાં જ પટેલ તો ભાગલા માન્ય રાખવા તૈયાર હત…… તે દલીલ કરતા કે, જિન્હાને  તેનું રાજ્ય આપી દો. આમેય પાંચ વર્ષથી વધુ ટકવાનું નથી.

* નેહરુને અધિકાર આપવામાં આવ્યો કે …..

* અને જે આદમી તેમને વિજય ભણી દોરી ગયો હતો,તે એકલો મુકાયો. પોતાના શમણાના ભંગાર અને કલંકિત વિજયની સાથે અટૂલો જ રહ્યો.

* માઉન્ટબેટને લખ્યું હતું, ભાગલા. . . એક અસીમ પાગલપણું છે અને જો આ બેઢંગુ કોમી ગાંડપણ ઊભું થયું ન હોત અને પ્રત્યેક વ્યક્તિ તેમાં ગર્ત થઈ ન હોત તો કોઇ પણ વ્યક્તિ મને ભાગલા કબૂલ કરાવવામાં સફળ થઈ ન હોત. વિશ્વની આંખો સમક્ષ આ પાગલ નિર્ણયની જવાબદારી પૂરેપૂરી હિંદવાસીઓના શીરે મુકાવી જોઇએ,કારણ કે એક દિવસ ખૂબ જ કડવાશથી તે જે નિર્ણય લેવાના છે, તેનો પશ્ચાતાપ તેમને થશે.’

* માઉન્ટબેટને બોલાવેલી બીજી અને છેલ્લી અખબારી પરિષદના અંતમાં હિંદના ઓછા જાણીતા અખબારના પ્રતિનિધિએ પુછ્યુ, ‘ સત્તાપલટા માટે ઝડપ ખૂબ જરુરી છે ત્યારે કોઇ ચોક્ક્સ તારીખ આપના મનમાં હશે જ ને? અને માઉન્ટબેટને (ત્યારેને ત્યારે જ મનમાં ગણતરી કરીને ) 15 ઑગસ્ટ 1947 જાહેર કરી.

* પણ જ્યોતિષ-શાસ્ત્ર મુજબ રવિવાર અને શુક્રવાર અપશુકનિયાળ ગણાતા અને 15મી ઑગસ્ટ, 1947નાં દિવસે શુક્રવાર હતો.

* દાયકાઓ સુધી હિંદનું શોષણ કરવાન આરોપ હેઠળનું  બ્રિટન આખરે હિંદના સાહસનું ઉઠમણું કરતી વખતે પાંચસો કરોડ ડૉલર જેટલું ગંજાવર દેવાદાર બનેલું હતું. એટલા ડૉલર્સ તેણે શોષણ કરેલા લોકોએ ભરપાઈ કરવાના હતા. યુધ્ધને કારણે આ દેવું આટલું વધ્યું હતું અને બ્રિટનની કમ્મર તૂટી હતી. તેથી જ તો આજ આટલી ઝડપથી આ ઐતિહાસિક અને જટિલ પ્રક્રિયાના મંડાણ થયં હતાં.

* (15મી ઑગસ્ટ 1947ના દિવસે હકડેઠઠ્ઠ મેદનીના કારણે) પામેલા માઉન્ટબેટન માનવ ગાલીચા (પબ્લીક)  પરથી ચાલીને વ્યાસપીઠ પર પહોંચી.

* (ભાગલા પછીના રમખાણો બાદ) એક બેઠકમાં સરદારે ખભા હલાવીને કહ્યું હતું, ‘ આહ! આ તો થવાનું જ હતું.’ પણ નહેરું આવી રીતે ઘટનાઓને ખંખેરી શકે તેમ ન હતાં.

* (9મી સપ્ટેમ્બર 1947) નવી દિલ્હીની મધ્ય્માં એક રઝળતું મડદું જોયું હતું. તેમણે ત્યાંથી પસાર થતી એક ટ્રકને ઊભી રખાવી પણ ટ્રકનાં હિંદુ ડ્રાયવરે મડદાને અડવાની ના પાડી, પરિણામે હિંદની છેલ્લી વાઇસરીને હોવેસની મદદથી મડદું ટ્રકમાં ચડાવ્યું.

* ઘણા ઓછા અનુયાયીઓને ખબર હશે કે વીર સાવરકર સજાતીય સંબંધમાં દિલચસ્પી રાખતા.

* ગાંધીજીને અંજલી ->

જ્યોર્જ બર્નાર્ડ શૉ=આ બતાવે છે કે  (દુનિયામાં) “સારા” થવું એ કેટલું ખતરામય છે.

જિન્હા = હિંદુ કોમે પેદા કરેલ મહાન માણસોમાંના તે એક હતાં.

* આખી રાત, એ ચિતાનો અગ્નિ શાંત થયો તે દરમિયાન શોકાતૂર લોકો નીરવ, સ્તબ્ધ શાંતિથી ગાંધીની ચિતા પાસેથી વંદન કરતા પસાર થતાં રહ્યા. એ લોકોમાં અણઓળખાયેલો એક આદમી પણ હતો. ખરેખર તો તેણે જ એ અગ્નિદાહ આપવો જોઇતો હતો. શરાબ અને ટી.બી. થી નંખાઈ ગયેલો એ આદમી મહાત્મા ગાંધીનો જયેષ્ઠ પુત્ર હતો.

આ બુક પૂરતી વાત પૂરી પણ આ  વિષય પૂરો નથી થતો… વધુ (ઘણા) ટૂંક સમયમાં જ…

Advertisements

5 ટિપ્પણીઓ

Filed under સાહિત્ય

5 responses to “અર્ધી રાતે આઝાદી (અનુ.:અશ્વિની ભટ્ટ )

  1. આગળ જલ્દી લખજો અમારી લીંક જળવાઈ રહે , આ વાંચી ને બૂક નહિ વાંચવી પડે તેમ લાગે છે પણ અર્ધી રાતે આઝાદી ના પકાશક નુ નામ જણાવજો.

  2. પિંગબેક: પ્રકાશનો પડછાયો-દિનકર જોષી « એક ઘા -ને બે કટકા

  3. હા, વાંચી છે, મને લાગે છે કે ભારતને અને તેની પધ્ધતિને અથવા અવ્યવસ્થાને સમજવા કોઈક ભારતીયથી વધુ સબળ લેખક ન હોઈ શકે, પૂરા આદર સહિત આ પુસ્તકમાં ઘણી જગ્યાએ મને મરી મસાલાની ઝલક પણ દેખાઈ….

    પણ એ પછી બીબીસીની એક ડોક્યુમેન્ટ્રી, “ધ ડે ઈન્ડીયા બર્ન્ટ” ડાઉનલોડ કરીને જોઈ હતી, કદાચ એ થોડીક વધુ વિશ્વાસપાત્ર હતી, કારણકે એમાં જે લોકોએ આ બધું જોયેલું તેવાઓના (અલબત્ત બ્રિટિશરો જ) ઈન્ટર્વ્યુ હતાં.

  4. આપના લેખની લીંક મારા લેખમાં આપેલ છે. આપની નામરજી હોય તો જણાવશો.
    http://shabareesanchay.blogspot.com/2011/02/blog-post_20.html

  5. waahhh…rajni ‘da’..saras jankari…. veer savarkar valu to jabru kahevay yaar

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s