અલવિદા ઓરકુટ આલમ તરફથી …


આજે એફ.બી., બ્લોગ, ટ્વીટર,  ગૂગલ પ્લસ, પીન કે અન્ય કોઈપણ જગ્યાએ જે કોઈ છે એમાંથી મોટાભાગના લોકો ઓરકુટ અટારીથી આવેલ હશે.

૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૪નાં રોજ ઓરકુટનાં ‘કપાટ’ બંધ  થવાના છેની અગમ ચેતી આવી ગઈ ત્યારથી અમારા જેવા ઓરકુટીયાવનાં આક્રંદ ચાલુ થઇ ગયા …. પરંતુ એ માટે ય પ્લેટફોર્મ તો ઓરકુટ સિવાયનું  !!

મેં મારા એફ્બી સ્ટેટ્સ પર એકવાર કોમેન્ટ કરેલી એ મુજબ લોકો એ ઈમેઈલની શરૂઆત કરી એ કાળ ને પ્રાથમિક શાળાનો ગણી શકાય, ત્યારબાદ યાહુ ચેટ એ હાઈસ્કૂલ અને હવે એફ્બી છે એ (ગ્રેજ્યુએશન માટેની) કોલેજ અને એમાંય ટ્વીટરને એન્જીનીયરીંગ કે એવું કંઈક કહી શકાય. એટલે એ મુજબ જોઈએ તો આપણને મજા કોલેજમાં આવે પણ દિવસો હાઈસ્કૂલનાં યાદ કરતા હોઈએ છીએ. એમાં કંઈ ખોટું પણ  ના કહેવાય કેમ કે કોલેજમાં જે ‘મજા’ માણીએ છીએ એનો પાયો અને ‘ટ્રીક’ તો હાઈસ્કૂલમાંથી જ મળેલ હોય છે.

જે લોકોનો (નેટ પર) ઓરકુટ સમયે જન્મ થયો ના હોય એમને એવો પણ સવાલ થઇ શકે કે યાર અગર આટલું બધું સારું ઓરકુટ હતું તો બંધ કેમ થાય છે અને તમે બધા એ છોડીને એફ્બીમાં શું કામ જોતરાયા?

જે લોકોનો ઓરકુટ સમયે જન્મી ચૂક્યા હતા તેઓ કહેશે ઈ બધી તમને ખબર ના પડે કે ઓરકુટ શું ચીજ હતી?

આમ પરસ્પર દલીલ અને કારણો અપાતા હોય જે અમુક અંશે વ્યાજબી પણ હોય અને  અમુક લોકો એ  તર્ક, વિતર્ક કે કુતર્ક સુધી પહોંચી જાય ત્યારે જાણી શકીએ કે  આ વર્ચ્યુઅલ વર્લ્ડ પણ  “જનરેશન ગેપ” માંથી બાકાત ના રહી શકે !

ઓરકુટ એ શું આપ્યું એમાંથી મોટાભાગની વાતો તો એફ્બી પર ઓલરેડી વંચાય અને ચવાય ગઈ છે. લોકોને એફ્બીમાં શું મળે છે અને ઓરકુટમાં શું મળતું હતું એમાં સૌથી મુખ્ય વાત આવે ‘કોમ્યુનીટી’ની. પેલા બાળગીત/જોડકણાની જેમ કહીએ તો ઓરકુટ એ આપી કોમ્યુનિટી, કોમ્યુનીટીએ આપ્યું ઈ_મેગેઝીન અને ઈ_મેગેઝીન એ કેટલા કવિ-લેખકો-કોલમિસ્ટો આપ્યા? અધધ …. ગણ્યા ગણાય નહિ, વિણયા વિણાય નહિ એટલા. અત્યારે આપણા એફ્બી લીસ્ટમાં સામાન્ય/નોર્મલ મિત્રો કરતા કવિ-લેખકો-કોલમિસ્ટો (એબનોર્મલ !!) નો આંકડો મોટો હશે અને એમાંથી ય આપણે અજાણ હશું!

એવા રાઈટર્સ પણ છે કે જેમને ઓરકુટ પહેલા યા તો કોઈ (ભોજિયો ભાઈ ય) જાણતું ના હતું યા તો બહું ઓછા જાણતા હતા તેઓ (ચાલાકીપૂર્વક) પોતાનો એક વર્ગ ઊભો કરી શક્યા છે!

જે લોકોનો પ્રોફેશન અલગ હોય પણ એવા અમારા જેવા મોડરેટર્સ યા ને ‘એડ્મીનો’ નો પણ એક જમાનો હતો, અને અમે આજે ય (ખોટેખોટા) કોલર ઊંચા રાખીને જાણે કોઈ છાપા-મેગેઝીનનાં તંત્રી અને સંત્રી હોય એવી રીતે વર્તતા અને વર્તીએ છીએ!

આ બધી વાતોનો એક કેફ હોય છે જે ‘હમારે જમાને કે’ નો અહેસાસ દેવડાવતો રહેશે. પણ પેલું કહેવાય છે ને માતાનું દૂધ છોડવાનો પણ એક સમય હોય, ઘર છોડવાનો પણ એક સમય હોય અને થોડી (ક જ) રંજિશ રાખીને ઘરથી અલગ થઈને પોતાનું ઘર વસાવવાનો પણ એક સમય હોય જ છે ને?

મને ટેકનીકલી બહું ખબર નથી પણ જે રીતે ગૂગલ કહે છે એમ ઓરકુટ ડેટા સચવાયને પડ્યો તો રહેશે અને સમય તેમજ ‘જરૂરિયાત’ મુજબ એને કેવી રીતે ‘કાઢી’ શકાય એ યા તો સમય કહેશે યા કોઈ ટેકનીકલ વ્યક્તિ કહેશે.

~ અમૃત બિંદુ ~

આજે મળ્યા છીએ આ વિશાળ હોલમાં;

કાલે મળીશું યાદોની નાની બખોલમાં

ઓરકુટ અને  એફ્બી પરની રીલેટેડ લીંકસ 

1 Comment

Filed under વૃતિ - પ્રવૃતિ, સાહિત્ય, e_મેગેઝિન, social networking sites

વસુકી ગયેલ ‘e_વાચક’ની વાર્તા


અત્યારે હરતા-ફરતા-ચરતા ફોટોગ્રાફર(સ) અને ફિલોસોફર(સ) એ ફેસબુકની દેન છે યા તો આભારી છે એમ કહી શકાય એવી જ રીતે ઓરકુટ એ અસંખ્ય(?)authors ‘ઓથરો’ :P આલ્યા છે એમ કહી શકાય.

આજે તો ઓરકુટ એ કોંગ્રેસની જેમ ભૂલાય ગયેલ ભવ્ય ભૂતકાળ લાગે પણ આપણે સૌ કોઈ જાણીએ છીએ કે ઓરકુટ આલમનો પણ એક આલા જમાનો હતો! ઓરકુટની ખાસિયત એ હતી કે આમ ખાસ હોય કે આમ આદમી/ઓરત ચર્ચા કરતા અને માત્ર લાઈકનો ઉદય થયો ના હતો એટલે લોકો કંઈને કંઈ લખવા પ્રેરાતા. અમે પણ એ બહેતી શુદ્ધ ગંગામાં છબછબીયા, ધુબાકા અને એક બીજાને (પાણીનાં) છાંટા ઉડાડીને સ્નાન કર્યું છે, કરાવ્યું છે.

ઓરકુટના પરિપાક રૂપે કોમ્યુનીટી અને એની (આડ)અસર રૂપ દર વર્ષ ગાંઠે (ત્રણ) e_મેગેઝીન પણ બનાવ્યા છે. જે અનુક્રમે ૨૦૦૯, ૨૦૧૦, ૨૦૧૧  છે પણ નીચે ઈમેજમાં કલરનાં લીધે અલગ કોમ્બિનેશનથી આપ્યા છે.

૨૦૦૯નું વિમોચન  સૌરભ શાહ  ૨૦૧૦નું વિમોચન સલિલ દલાલ  ૨૦૧૧નું વિમોચન જય વસાવડા   (નિર્ણાયકો - ધૈવત ત્રિવેદી & કિન્નર આચાર્ય)

૨૦૦૯નું વિમોચન સૌરભ શાહ
૨૦૧૦નું વિમોચન સલિલ દલાલ
૨૦૧૧નું વિમોચન જય વસાવડા
(નિર્ણાયકો – ધૈવત ત્રિવેદી & કિન્નર આચાર્ય)

પરંતુ જ્યારે અમારી સૌની એવી GMCC (ગુજરાતી=મેગેઝિન, છાપા અને કૉલમ) કોમ્યુનિટી એ )ત્રણ બાદ) ચોથા વરસે e_મેગેઝીન ના બનાવ્યું ત્યારે એ કોમ્યુ. સાથે લાગણીથી જોડાયેલ ઘણા બધા લોકોએ ઘણા બધા સવાલ કર્યા અને અમે લોકોએ યથા યોગ્ય ઉત્તર પણ આપવાનો પ્રયત્ન  પણ કર્યો પરંતુ આજે જ્યારે આ છઠ્ઠું વરસ બેઠું તો થયું કે ચાલો એ વિશે થોડું બ્લોગ પોસ્ટમાં પણ લખી નાંખીયે.

તો આ રહ્યાં હવે e_મેગેઝીન નથી બનાવતા એના (નજીવા) કારણો –

  • એ વખતે બ્લોગ અને ફેસબુક જેવા માધ્યમોનો ખાસ પ્રસાર ના હતો એટલે મિત્રોની અભિવ્યક્તિને પ્લેટફોર્મ મળે એ હેતુ હતો,  જેની હવે જરૂર નથી જણાતી.
  • એ વખતે જે જે લોકો ટીમમાં હતાં તેઓ કોઈને કોઈ રીતે ‘ગોઠવાય’ ગયા છે ! કોઈ ના પાડે એમ નથી પણ હવે એમની પર્સનલ અને પ્રોફેશનલ લાઈફમાંથી ટાઈમ ફાળવવાનું કહેવાનું યોગ્ય નથી લાગતું.
  • હવે ચર્ચા, ઓરકુટ અને કોમ્યુનિટી કલ્ચર પણ લગભગ ખતમ થઇ ગયું છે, તો જો  કોમ્યુનીટીનું જ અસ્તિત્વ ના હોય તો ખાલી ખોટી ખેંચયે રાખવાનું બે મતલબ લાગે છે.
  • આ e_મેગેઝીન તો ઠીક આમ પણ જોઈએ તો પ્રિન્ટ મેગેઝીન (અભિયાન-ચિત્રલેખા વગેરે) પણ ક્યાં ખાસ વંચાય છે? કેમ કે ઇલેક્ટ્રોનીક અને સોશ્યલ મીડિયાના લીધે કોઈ મુદ્દો એવો ના રહ્યો હોય કે જેના વિશે થોડી મિનીટ્સમાં જ લોકો માહિતગાર ના હોય.
  • નોન ફિક્શનને એ રીતે બાદ કરીયે તો હવે બાકી રહી જાય સાહિત્ય, તો એ પણ લોકો ફેસબુક પર શેર-શાયરી-વાર્તા વગેરે મૂકતા જ રહે છે જેથી e_મેગેઝીન માટે કંઈ બાકી રહેતું હોય એવું લાગતું નથી.
  • પહેલેથી લઈને ત્રીજા e_મેગેઝીન સુધી દરેક વખતે એક સ્ટેપ આગળ જ વધ્યા અને છેલ્લા વખતે તો પૈસા પણ પુસ્તક રૂપે (મામુલી) ‘પુરસ્કાર’ પણ આપ્યા અને એના પછી જે રૂપ રેખા મારા મનમાં છે એ કમ સે કમ અત્યારે ચાલે એમ નથી એવું લાગે છે અને એનાથી ઓછું મને ખપે એમ નથી.
  • એટલે કે મારો વિચાર છે કે આજે નહિ તો પાંચ-દસ-પંદર વરસે પણ જો યોગ્ય સમય આવશે  તો e_મેગેઝીનમાં ભાગ લેનાર દરેકને પુરસ્કૃત કરવા અને e_મેગેઝીન પણ ‘મફત’ ના આપતા એની એફોર્ડેબલ કિંમત રાખવી

 

~ અમૃતબિંદુ ~

વો અફસાના જીસે અંજામ તક લાના ના હો મુમકીન;

ઉસ્સે એક ખૂબસૂરત મોડ દેકે છોડના અચ્છા

^ સાહિર લુધિયાનવી – રવિ – મહેન્દ્ર કપૂર = ગુમરાહ ^

< મેગેઝીન બનાવવામાં મદદ કરનાર એકાદ નામ ચૂકાય જાય એના કરતા એક પણ નામનો ઉલ્લેખ ના કરવો એવું લાગ્યું  :D >

Leave a comment

Filed under સાહિત્ય, e_મેગેઝિન, social networking sites

(રાજ)રોગ અને નિદાન(પધ્ધતિ)


રાજકીય વિશ્લેષકો, લેખકો વગેરે જેવા બુધ્ધીશાળી લોકો પોતપોતાની સમજ પ્રમાણે (આમ તો કંઈ પરિણામ નથી આવ્યું એવા) દિલ્હી પરિણામ પર પોતપોતાની મતિ મૂજબ કહેતા/લખતાં હોય છે તો મને થયું કે હું ભલે આમ બુદ્ધિનો બળદિયો હોય અને મતિ નામે અલ્પ પણ ના હોય પરંતુ પાનના ગલ્લા પર ચાલતી હોય છે એવી ટ્રેનમાં ચડીને ખુદાબક્ષ મુસાફરી કરી તો જોઈએ .

હા,  તો,  જો રાજકીય પક્ષોની સરખામણી ચિકિત્સા પદ્ધતિ પ્રમાણે કરીયે તો મને કૈક આવું લાગે છે. ભાઈ, તને કોઈએ દોઢ ડાહ્યો થવાનું કહ્યું? – આવું મને સંભળાય છે લેકિન એક બાર હમ બ્લોગ લિખને કા ઠાન લેતે હૈ, ફિર કિસીકી અપને AAP કી ભી નહિ સૂનતે !

સૌ પ્રથમ AAP થી જ શરૂઆત કરીયે કેમ કે સારો કે ખરાબ જે પણ અલગ અલગ લોકો માને એ ડખ્ખો AAP  એ જ રચ્યો છે ને ? તો AAP ને આયુર્વેદ સાથે કદાચ સરખાવી શકાય, જેના વિશે એવું મનાય છે કે આની આડ અસર નથી હોતી ખરેખર તો આ માન્યતા (પણ) સાચી નથી અને ધરમૂળથી રોગ કાઢે છે એ એનો પ્લસ પોઈન્ટ તો માઈનસ પોઈન્ટ એ પણ છે કે આમાં સમય ઘણો લાગે.

બે નંબર(ની) Congress ની વાત કરીએ તો આને જો હું ચિકિત્સા પધ્ધતિ/ઇલાજમાં ગણતરી કરીશ તો લોકો કદાચ ગણતરીની મીનીટસમાં મારું ઢીમ ઢાળી દયે પણ આને નજર અંદાજ પણ કેમ કરી શકાય? એટલે મને લાગે છે કે Congress  એ દવા નહિ પણ દારુ છે. લોકો સમજે છે કે દારુ સ્વાસ્થ્ય માટે સારો નથી તો પણ ‘મજા’ માટે લોકો પીતાં જ હોય છે ને ? અને ચૂંટણી વખતે તો ખાસ આની ડીમાંડ ઊભી કરવામાં આવે છે તેમજ એક કારણ એ પણ કદાચ હોય શકે કે દારુ જલ્દી છૂટતો નથી ને ? ભલે દેશ રૂપી શરીરની, લિવરની પથારી ફેરવી નાંખે છે એ જાણતા હોવા છતાં અમુકને આનું બંધાણ/કુટેવ/મજબુરી છે !

ત્રીજા ક્રમે BJPને મૂકીએ જે મારું ફેવરીટ છે અને એને હું એલોપથી ટ્રીટમેન્ટ તરીકે લઉં છું. માન્યું કે આની આડઅસર ઘણી છે, પ્રમાણમાં  મોંઘી પણ છે પરંતુ આનાથી ક્વિક રીલીફ પણ તો મળે છે અને એમ પાછું સાવ કાંય નાંખી દીધા જેવું તો નથી નથી અને  નથી જ ! Congress રૂપી દારુ અગર મજબુરી છે તો એની ટ્રીટમેન્ટની અપેક્ષા આ બંને પાસે રાખી શકાય એવું અત્યારે લાગે છે આગે આગે ગોરખ જાગે !

હજી અન્ય પક્ષો રહી ગયા એવું કોઈ કહે તો મારી હવે લિમિટ આવી ગઈ, આગે ‘આપ’ ભી તો કુછ કહે સકતે હૈ !

~ અમૃતબિંદુ ~

આજ-કલ લોગ દિલ્હી વિધાનસભા કે આસપાસ જાને સે ડરતે હૈ, કહી કોઈ પકડ કર યે ના બોલે –

.

.

.

.

.

.

ચલ સરકાર બના!

^Fwd Msg^

^ એફ્બી પર આજે મૂકેલ સ્ટેટ્સ

Leave a comment

Filed under સમાજ, media, Nation, politics, social networking sites

દાસ્તાને દરવાજા


બે દિવસ પહેલા કસકને એની સ્કૂલમાંથી હિન્દી વિષયમાં ‘આંતકવાદ’ પર પેરેગ્રાફ રાઇટીંગ અને મોંઘવારી પર અખબારને પત્ર લખવાનું કહ્યું હતું, એ હજુ પુરું ન થયું ત્યાં આજે સંબંધી પાસે પેપર ચેકીંગ માટે આવેલ એક ‘માં’ વિશે નિબંધ જોવા મળ્યો, એ વાંચીને તો ‘બઠ્ઠા’ થઇ ગયા એમ કહી શકાય!

 આ બધાની મશ્કરી કરી, હવે મારી ય વાત કરી દવ તો યોગાનુયોગ ઓફિસમાં અમુક પેપર્સ શોધતા એક મારો (અડધો) લખેલ નિબંધ હાથ લાગ્યો! જે ‘દરવાજા’ની આત્મકથા જેવું છે.આ મેં ક્યારે લખ્યું, કેમ લખ્યું, એ કશું જ યાદ આવતુ નથી પણ હસ્તલિખિત છે એટલે એટલું તો પાક્કુ કે કમ સે કમ 5-7 વરસ પહેલાં લખ્યો હોવો જોઇએ. એની વે, હવે એ નિબંધ/લખાણ/પેરેગ્રાફ રાઇટીંગ જે કંઇ કહીએ તે (જેમ નો તેમ જ મૂકુ છું)

હા, હું દરવાજો છું, મારા વગર કોઇને ચાલતું નથી એટલે કદાચ જખ મરાવીને મને માનવાચક સંબોધન ‘દરવાજા’થી જ વાત કરે છે.

મારું સ્થાન દરેક જગ્યાએ હોય છે. મંદિર/મસ્જિદ/ગુરુદ્વારા વગેરે જેવા ધાર્મિક સ્થળોએ પણ હું હોવ અને દારૂ-જુગાર કે અન્ય ‘કોઇ અનૈતિક કામ’ ચાલે ત્યાં પણ હોવ. દરેક જગ્યાએ મારી જરૂર પડે જ છે. ધરતી તો ધરતી, સ્વર્ગ અને નરકમાં પણ મારી ઉપસ્થિતિ હોય એવું કથા-વાર્તાઓથી લાગે.

લોકો એવું કહે: “મારા ઘરનાં દરવાજા હંમેશા ખુલ્લા જ છે” તો અમુક લોકો એ જ વાત ઉલ્ટી કહેવી હોય તો મારો ઉલ્લેખ જ ટાળે અને કહે: “મારા ઉંબરામાં પણ પગ મૂકવો નહીં”

મંદિર, ઓફિસ, ઘર આ બધુ હોય તો એક (મકાન) પણ એ એક એક જગ્યાએ મારી સંખ્યા તો અનેક/કેટલીયે હોય.

અમુક અમુક સારા તેમજ ‘વધુ સારા કામો’ તો બંધ બારણે જ થતાં હોય છે.

હવે તો મને શણગારવામાં પણ લોકો પાછું વળીને જોતા નથી. સ્ત્રીના નાકની નથણીની જેમ મને હેન્ડલ હોય છે તે કેટ કેટલા પ્રકારનાં આવે છે! કાચ, પ્લાસ્ટીક, એલ્યુમિનિયમ, લાકડા, લોખંડ વગેરે ઉપરાંત તાંબા-ચાંદી જેવી ધાતુંથી પણ સજાવે છે

 

આવો અમારા અગ અલગ રૂપ યા ને બ્રાંચનો પરિચય કરાવું તો -

(મોટી) ઓફિસનો દરવાજો

સૌ પ્રથમ આવનાર પટાવાળો સવાર સવારમાં મારા દર્શન કરીને બબડે કે હવે અહિં આખો દિ’ કાઢવાનો છે અને સાંજે/રાત્રે જતી વખતે ખુશ થતો થતો મને લોક રૂપી ટીપ આપતો જાય. એ દરમ્યાન આખા દિવસમાં હું કેવા કેવા લોકોને જોવ છું?

લેણિયાત  આવે ત્યારે પ્રાર્થના કરે – ‘ફરીથી આ દરવાજા સામું જોવું ન પડે.’ અને જો પેમેન્ટ મળી જાય તો મારી નોંધ પણ ન લ્યે પરંતુ જો નિરાશ વદને જાય તો મને લાત મારતો જાય.

એવી જ રીતે બૉસ સાથે મગજમારી થાય તો કર્મચારી પણ મને કચકચાવીને લાત મારતો જાય અથવા તો હેન્ડલને લોકો હાથ/નાક સમજી મચકોડી નાંખે.

સૌથી વધુ કામઢો પણ હું જ ગણાઉં કેમકે જેટલી ઓફિસ મોટી એટલી માણસોની આવન-જાવન વધુ અને હું બધાની નોંધ રાખું (પણ ચાડી ન ખાઉં)

ઘરનો દરવાજો

ગમે તે વ્યક્તિ હોય પણ પોતાના ઘરનો દરવાજો જોતાં જ ઉત્સાહ અને હાશકારો અનુભવે (પરિણિત લોકોનો રિસ્પોન્સ/અનુભવ ‘અલગ’ હોય શકે!)

ધાર્મિક સ્થાનોના દરવાજા

અહિં ભકતજનો મારા ખુલવાની રાહમાં હોય છે જ્યારે પુજારી અને ભગવાન બન્ને બંધ થવાની રાહમાં હોય છે!

મારા ખ્યાલથી આ અધૂરો છોડાયેલ છે અને મને પણ ‘પૂરો’ કરવાનું સુઝતું નથી કેમ કે (મારે તો) દિમાગનાં દરવાજા ક્યાં કદી ખુલ્યા જ છે?

~ અમૃતબિંદુ ~

(શરૂઆતમાં જે વાત કરી હતી તે) પેપરચેકીંગમાં આવેલ ‘માં’ વિશે ‘મહાન નિબંધ’

નિબંધની માં-બહેન કરનાર ‘માં’ વિશે મહાનિબંધ

નિબંધની માં-બહેન કરનાર ‘માં’ વિશે મહાનિબંધ

2 Comments

Filed under એજ્યુકેશન એન્ડ પેરેન્ટીન્ગ, સમાજ, Kasak

ધર્મ-અધર્મ


જ્યારે જ્યારે હિન્દુ બાવા/બાપુ/સાધુનાં સ્ખલન છાપે ચડે ત્યારે ત્યારે અન્ય ધર્મનાં વડાઓની વાતો વિશે પણ વડાંના ગરમાગરમ ઘાણવા ઊતરતા હોય છે.

કોઇ કહે કે માત્ર આ (હિન્દુ)ધર્મ જ કેમ અડફેટ આવે છે? તો સામે પક્ષે એવી દલિલ પણ થાય છે કે તો પછી જેને આ (હિન્દુ) પ્રત્યે સોફ્ટ કોર્નર હોય તેઓ અન્ય ધર્મોના વડાંઓના ચરિતર ઉજાગર  કેમ કરતા નથી?

હમણા ફેસબૂક પર એક મુસ્લિમે તો ત્યાં સુધી કહ્યું/લખ્યું કે અમને તો અમારા મુસ્લીમોમાં આવા કોઇ સ્ખલન ધ્યાનમાં આવ્યા નથી નહિતર જરુર એ વિશે લખીએ/કહિયે!

આ વિશે મને જે છૂટક-ફૂટક બે-ચાર વિચારો આવ્યા તે લખું છું પણ સાથે એ પણ કહી દવ કે આનો મતલબ એ હરગિઝ નથી થતો કે હું આસારામ-નિત્યાનંદ અને કેશવાનંદ જેવા ચપડગંજુના પક્ષમાં છું, અને એ પણ ન ઇચ્છુ કે આવા કિસ્સાઓ બહાર ન આવે.

* જેમ અમુક દેશોમાં ડિવોર્સનાં કેસીસ વધુ સાંભળતા હોય તો એનો મતલબ એ નથી કે અન્ય (ભારત જેવા) દેશોમાં બધુ સમુસુતરુ જ ચાલી રહ્યું છે એવી જ રીતે આ વાત અહીં પણ લાગૂ ન પડી શકે?

* અમૂક ધર્મોમાં આવા સ્ખલન બહાર ન પડતા હોય તો એક કારણ એ પણ હોય કે એ ધર્મ/કૌમમાં સ્ત્રીઓ એટલી દમિત હોય કે એ આવી વાત કોઇને કહી શકે એવી સ્થિતિમાં ન પણ હોય.

* અમૂક ધર્મમાં સ્ત્રીઓ ખુદ એટલી શિક્ષિત હોય કે એ યા તો આવા પાખંડીઓના સકંજામાં ન આવે અને યા તો સહમતિથી બધુ પાર ઊતરી જતું હોય.

* આમ પણ આવા કિસ્સ્સાઓ મધ્યમ વર્ગમાં વધુ બનતા હોય અને હિન્દુઓમાં (આર્થિક & માનસિક બન્ને રીતે) મધ્યમ વર્ગનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.

~ અમૃત બિંદુ ~

ના હિન્દુ નિકળ્યા, ના મુસલમાન નિકળ્યા;

કબર કબરો ઉઘાડી જોયું, તો ઇન્સાન નિકળ્યા !

^ કબરમાં હિન્દુ હોય? ^

^ ઘણા સમય પહેલા સૌરભ શાહની કોલમમાં આ પ્રકારનું કંઇક વાંચેલુ.

Leave a comment

Filed under ધર્મ, શ્રધ્ધા-અંધશ્રધ્ધા, સમાજ, social networking sites

15મી ઑગસ્ટ 2013


આવતા વરસે લાલકિલ્લા પરથી જેનું ભાષણ થવાની શકયતાનાં ભણકારા વાગી રહ્યા છે તેમનું ભાષણ સાંભળવા લાલન કોલેજ_ભુજમાં જવાનો ઉમંગ હતો એટલે (ક્યારેક જ વહેલો ઊઠતો હું ) આજે સવારે 5-15 વાગ્યે ઊઠી ગયો પણ  ક્યારેક ગાંધીધામમાં જ ભૂલો પડતો વરસાદ પણ રાત્રે ત્રણેક વાગ્યાથી ઝરમર ઝરમર વરસતો હતો . અને પછી તો ધીમીધારે વરસતા વરસાદે સ્પીડ પણ વધારી એટલે થયું કે કદાચ જવાનું કેન્સલ પણ થાય , આખરે 6-30ની બદલે 7-30 વાગ્યે ગાંધીધામ-BJP IT સેલ ના સહ કન્વીનર મિત્ર સાજન મહેશ્વરી સાથે નીકળી શક્યા .

WA Image 1 From Mehul Buch

WA Image 1
From Mehul Buch

સ્વાભાવિક છે કે અમે સૌ મિત્રો આખે રસ્તે મોદી ગુણગાન કરતા હોઈએ . લાલન કોલેજના ગેટ પાસે પહોચ્યા ત્યારે ‘સાહેબ’નું ભાષણ શરુ થઇ ગયું હતું એનો થોડો રંજ થયો પણ હંમેશની જેમ ટાઈમસર પોતે આવી ગયા અને કાર્યક્રમ શરુ થઇ ગયો એની મનમાં દાદ પણ દીધી .

WA Image 2 From Mehul Buch

WA Image 2
From Mehul Buch

મોદી ભાષણ કરી રહ્યા હતા એની ડાબી બાજુ એ આમંત્રિત મહેમાનો (હા, લ્યો ને VIP) બાજુ બેસી ગયા, જ્યાંથી મોદીને ‘લાઈવ’ જોવા હોય તો થોડું ઉભું -ટેડું  થવું પડે અને બીજા લોકો બેસી જાવ -બેસી જાવ ના કહે એટલા માટે સામે ગોઠવેલ સ્ક્રીનમાં નજર માંડી . પ્રમાણિકપણે  કહું તો ભાષણમાં યા તો મને ખાસ ના જામ્યું યા તો મારી અપેક્ષા કદાચ વધુ હોય પણ આમેય હમણા હમણા થી મોદી કોઈપણ જગ્યા,મુદ્દો, સમય હોય પણ પ્રધાનમંત્રી અને કોંગ્રેસને ‘આડે હાથ’ લ્યે છે એમાં મજા નથી આવતી, કંઈક ‘ચિપ’ લાગે જે મોદી પાસે ઉમ્મીદ ન હોય . માન્યું તેઓ  કે  જે કહે છે એ સાચું છે પણ એ આમ પ્રજાને ખબર  છે એટલે તો સાંભળવા આવીએ છીએ પણ સાહેબ અબ ઉનકી બાતે ( કમ  સે કમ ઈલેક્શન તક) ના કરો , તમારી વાત કરો, નવી વાત કરો નહીતો ડર  છે કે ‘ફિલ ગૂડ’ વાળી થઇ જાશે . અને જો આ વખતે ભાજપ ન આવી તો પાર્ટી તો ઠીક પ્રજા પણ ઊંધેકાંધ થઇ જશે

~ ઊભરો ઠલવાય ગયો, હવે જે ગમ્યું એ પણ કહું ~

* નવરાત્રીમાં પૈસા દઈને મોંઘાદાટ  પાસ લઈએ પણ બેસવા માટે ખુરશી ના મળે, જ્યારે અહી  આમંત્રીતો  અને જાહેર જનતા માટે પણ સીટીંગ એરેન્જમેન્ટ પુરતી અને સ્વચ્છ હતી .

* થોડા થોડા ફૂટનાં અંતરે પાણીના પાઉચ-બોટલની વ્યવસ્થા હતી તો સામે પક્ષે પબ્લિક પણ લગ્ન પ્રસંગે જ્યાં ત્યાં ‘થેલીઓ ફગવે’ એવું  અહી કરતા ના હતા .

* ભાષણ બાદ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમમાં પણ શાળાનાં બાળકોએ લીધેલ જહેમત ખાસ કરીને ડ્રેસ-કલરની પસંદગી અને ચળકાટ મનને આનંદ પમાડતો હતો .

* લોકોને સૌથી વધુ ‘મજા’ પોલીસનાં બાઈક્સ, ડોગ્સ, હોર્સ અને વ્યાયામમાં મજા આવી .

*   દરેક કાર્યક્રમ દરમ્યાન અને અંતે કોઈને ( KBCની જેમ ) તાળીઓ માટે કહેવું પડતું ના હતું અને લોકો સ્વયં શિસ્ત જાળવીને પ્રોગ્રામ માણતા હતા

*  સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ પૂરો થયો બાદ સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓનું સ્વાગત કરવા એમને સ્ટેજ  પર બોલાવવાની બદલે (અમારી આગળની હરોળમાં જ) મોદી ખુદ નીચે આવ્યા એ પણ ગમ્યું અને ત્યારબાદ લોકોનું અભિવાદન ઝીલવા મોદી આખા મેદાનમાં ખુલી જીપમાં ફર્યા અને એવું લાગ્યું કે એક-બે વાર એમને શાયદ ડ્રાઈવરને ધીરે હાંકવા કહ્યું જેથી સરળ અને શાંતિ પૂર્વક લોકોનું અભિવાદન ઝીલી શકાય

WA Image3  From Mehul Buch

WA Image3
From Mehul Buch

~  અમૃત બિંદુ ~

  • માઉન્ટબેટને બોલાવેલી બીજી અને છેલ્લી અખબારી પરિષદના અંતમાં હિંદના ઓછા જાણીતા અખબારના પ્રતિનિધિએ પુછ્યુ, ‘ સત્તાપલટા માટે ઝડપ ખૂબ જરુરી છે ત્યારે કોઇ ચોક્ક્સ તારીખ આપના મનમાં હશે જ ને? અને માઉન્ટબેટને (ત્યારેને ત્યારે જ મનમાં ગણતરી કરીને ) 15 ઑગસ્ટ 1947 જાહેર કરી.

^ ‘અર્ધી રાતે આઝાદી’

  • તારીખની અવઢવમાં વાઈસરોયે ગયા વરસે પોતે હાંસલ કરેલા એક વિજયની તારીખ સાંભરી. 1945ના ઓગસ્ટની 15મી તારીખે મહાયુદ્ધ લડી રહેલા અંતિમ શત્રુ જાપાને શરણાગતિ સ્વીકારી લીધી હતી. વિજયના આ ઉત્સવને 1947ના 15મી ઓગસ્ટે બે વરસ પૂરાં થતાં  હતાં. આ વિજયોત્સવ ભારતીય ઉપખંડની ચાળીસ કરોડની પ્રજા પણ એ જ દિવસે ઊજવી શકે એ માટે સત્તા-સોંપણીનો દિવસ એમણે પંદરમી ઓગસ્ટ કરાવ્યો.

^ ‘પ્રતિનાયક’

5 Comments

Filed under વાર/તહેવાર/પ્રસંગ/પર્વ, Nation, politics, Reading, social networking sites

‘औरते ‘ – खुशवन्त सिंह


 

'औरते '  Khushwant Singh's ‘The Company of Women’  हिन्दी अनुवाद - हरिमोहन शर्मा

‘औरते ‘
Khushwant Singh’s ‘The Company of Women’
हिन्दी अनुवाद – हरिमोहन शर्मा
(image from -
http://pustak.org/bs/booksimage_L/66556655_Auraten_l.jpg )

लायब्रेरी में जब  जानेमाने  लेखक श्री खुशवन्त  सिंह का  अंग्रेजी नोवेल  ‘The Company of Women’  हिन्दी अनुवाद (edition- 2003) हरिमोहन शर्मा ‘औरते ‘उपन्यास देखा तो फटाक से उठा लिय। इसके पहेले खुशवन्त  सिंह का तो नहीं मगर एक-दो  हिन्दी पुस्तक पढ़ा है। एक ‘सरदार पटेल’ पे था और एक ‘राम मनोहर लोहिया के विचार’ नामक था। जैसा के ये ब्लॉग-पोस्ट से ही मालुम हो जाएगा की मेरी हिन्दी कैसी है? ( बात तो ऐसे करता हु जैसे की  बाकी भाषाओं का मास्टर हु !?!?) तो उन पुस्तको जिनके बारेमें थे उस वजह से पसंद करता था लेकिन गुजरातीमें जो ‘जमना’ कहेते है ऐसा ‘जमा’ नहीं! इसलिए सोचा के हमारी (याने मेरी) औकात के मुताबिक़ ही भाषा-पुस्तक का चयन करना चाहिए  !!

अब (खुशवन्त  सिंह का उपन्यास) ‘औरते ‘ के बारेमे बात करू तो जिस तरह का खुशवन्त  सिंह का नाम-काम सूना था, लगा के औरतो के बारेमें होगा, मगर सच तो ये है की ये तो हमारे गुजराती के कुछ लेखक के लेख जैसा हुव… बाहर कुछ ओर और अन्दर कुछ ओर !  ‘औरते ‘ एक ऐसे पुरुष की कहानी है जो कोई भी, मानो के हर कोई (हिन्दुस्तानी) पुरुष ऐसा ही होता है ! शुरू शुरू में तो लगा की कोई एकदम चिप क्लास की ‘रंगीन’ कहानियाँ पढ़  रहा हु, मगर हो सके तब तक मै धीरे-धीरे, टूकडे टूकडे में ही सही लेकिन पुस्तक पूरा करने का प्रयास करता ही हु. पूरा पुस्तक पढ़ने के बाद ये अदालत इस नतीजे पे पहोची है की न पढो या पढो दोनों में ही कोई हर्ज नहीं !

जैसा की बुक-रिव्यू के बारे में मेरी आदत है, मै ‘स्टोरी’ नहीं कहे देता . . . लेकिन मुझे जो जो पसंद आये वो क्वोट-विचार ‘कोपि -पेस्ट ‘ किये देता हु . इसलिए इस पुस्तकमें भी मुझे (ऑलमोस्ट) हर  धर्म के बारे में लिखा है, वो अच्छा लगा, और ख़ास तो गंगा-हरिद्वार के बारेमें जो छुट पुट पढ़ा है उससे वह जाने का तीन साल से टल रहा है उसके लिए उतावला-व्याकूल हो रहा है।

अब मै यहाँ पर ही अटकता हूँ और जो विचार, लाइन्स मुझे पसंद आयी वो यह -

  • मोहन इस बात का कायल अवश्य था कि कभी-कभी इस प्रकार के अवैद्य यौन-संबंधो से कोई वैवाहिक सम्बन्ध नष्ट होने के कगार पर न पहुंचे। उसके विपरीत, ऐसे यौन-सम्बन्ध कभी-कभी ऐसे वैवाहिक संबंधो को, जहाँ पति अपनी पत्नी को उस मात्रा में यौन-सुख प्रदान नहीं कर पाता, जितनी की उसे अपेक्षा रहती है, सुद्रढ़ बनाने में भी सहायक सिध्ध होते है। उसकी द्रष्टि में अवैद्य  यौन-संबंधो को सरासर लज्जाजनक मानकर उसकी निन्दा करना मूर्खतापूर्ण है, क्योंकी वे कभी-कभी समाप्तप्राय वैवाहिक-संबंधो को टूटने से बचा लेते है।
  • मोहन कभी आत्मचिन्तक नहीं था लेकिन इस तूफानी विवाह ने उसे विवाह और प्रेम के मामले में छोता-मोटा दार्शनिक बना दिया था। उसने यह जान लिया था की यह कहावत एकदम गलत है कि किसी स्वर्ग में बैठा कोई देवता विवाहों के बारे में अन्तिम निर्णय लेता है। इसके बरखिलाफ, सच्चाई यह है कि  दुबियावी कारणों के तहत विवाहों का निर्णय दुनिया में दुनिया के लोग ही करते है, और इस मामले में पहला महत्त्व धन को दिया जाता है, भले ही वह सम्पति के रूप में हो , लाभदायक व्यापार के रूप में हो , या ऊँची कमाई वाली नौकरी के रूप में हो।
  • मूलतः स्त्रियों के शरीर की बनावट एक-सी होती है, लेकिन पुरुष हर स्त्री से विमोहित और मुग्ध होता है . . . .
  • विवाहित स्त्रियो  को बिना किसी प्रत्यक्ष सबूत के पता चल जाता है कि उनके पतिदेव परायी औरतो के साथ परम का चक्कर चल रहा है। उधर, विवाहित पुरुष अपने काम-धंधे में इतने अधिक व्यस्त रहेते है कि उन्हें सालों तक अपनी पत्नियो की बेवफाई का पता नहीं चलता।
  • आदमियों में अन्तर समजने की समज तो होती नहीं, वे बस, जो सामने दिखाई देता है, उसे ले लेते है। . . . . . . .   मर्द लोग वफादारी को कोई महत्व नहीं देते। वे एक औरत से जल्दी ही उब जाते है, और दूसरी औरत पर लाइन मारने लगते है, साले हरामी।
  • मै यह जानना चाहती हूँ कि  हिन्दू बन्दर को, हाथी को भी देवता क्यों मानते है, वृक्षों, सांपो  और नदियों को भी पूजा क्यों करते है? वो लिंगम तक की पूजा करते है। योनि की पूजा करते है। . . . . . . वे प्लेग, खसरा और चेचक जैसे रोगों की देविंया बनाकर उनकी पूजा करते हैं।
  • क्या वे इस बात से इनकार करेगी की इस्लाम ने बहुत सी धारणाये और विचार  यहूदी धर्म से उधार लिए है। उनका स्वागत करने वाला शब्द ‘सलाम वालेकुम’ हिब्रू भाषा  के ‘शालोम अलेक’ से लिया गया है। उनकी पांच दैनिक नमाज़ों  की प्रथा ‘जुडैक’ से ली गई है। हम प्राथना करने के लिए यरूशलम की और मुड़ते है, यह विचार भी उन्होंने हम से ही लिया है- फर्क इतना है की वे मक्का की और मुड़ते है। और यहुदियो की पुराणी प्रथा की नक़ल करते हुए वे भी अपने लडको की सुन्नत करते हे। यहूदी धारणा ‘कोशर ‘ से इस्लाम में ‘हराम’ और ‘हलाल’ शब्द शिखे। हम यहूदी लोगो में सुवर का गोश्त  खाना इसलिए माना है, क्युकी वह गन्दा होता है। मुस्लमान लोग  भी एसा ही मानते है। हम जानवरों को खाने के पहेले उसका खून निकालते है। हमारी नक़ल करके मुस्लमान  भी एसा करते है। वे इन पैगम्बरों का आदर करते है जिनका आदर, यहूदी या इसाई पहेले से ही करते चले आ रहे है, इस्लाम के पास जो कुछ भी है, वह उसने यहूदी या इसाई धर्म से ही उधार लिया है।
  • यास्मीन , तुम इतनी कट्टर क्यों हो? मुसलमानों से ज्यादा कट्टर लोग  दुनिया के किसी धर्म में नहीं है। उनके नबी मुहम्मद साहब महानतम धार्मिक नेता थे। मुसलमान भी प्रबुध्ध लोग होते है, अल्लाह से डरने वाले  और धर्म-परायण और नेक।
  • अमेरिका में रहेने वाले सब हिन्दुस्तानी यह कहा करते थे, “एक दफा मैंने ढेर सारे डॉलर कमा लिए तो मई वापस ओने गाँव चला जाऊँगा। ” मगर वापस जाता कोई नहीं था।
  • . . . पुरुषो को यद्यपि माहवारी नहीं होती, तथापि पचास साल की उम्र के बाद उन्हें रजोनिवृति होती है। इस उम्र में कुछ पुरुषो के व्यवहार में विचित्र परिवर्तन आ जाते हैं। रंडीबाजी में उनकी दिलचस्पी अचानक पैदा हो जाती हैं। वे जवान लडकियो को बुरी नजर से देखने लगते हैं, अश्लील बाते करने लगते हैं, और कभी-कभी सबके सामने नंगे तक हो जाते हैं। कुछ धार्मिक वृति के हो जाते हैं, और पूजा-पाठ और तीर्थयात्राओ में अपना वक्त बरबाद करने लगते हैं।
  • अगर आप जीवित हिंदुत्व की  अनुभूति करना चाहते हे , तो वह आपको न हिन्दुओ के धार्मिक ग्रंथो से प्राप्त होगा , न मंदिरो के दर्शन से, वह आपको प्राप्त होगा, हरिद्वार में सूर्यास्त पर होने वाली गंगा की आराधना में की जाने वाली आरती में।
  • बुद्ध ने अपने प्रवचनों में ‘दुःख’ पर बहुत जोर दिया है। सर्वत्र व्याप्त बताया है दुःख को। बुद्ध का मानना था की कामनाओ पर नियंत्रण रख कर, दुःख को नष्ट किया जाता है। खाने , जीवन के हर भौतिक सुखो को भोगने, सेक्स से बचने पर दुःख से बचा जा सकता है। मुझे यह विधि स्वीकार्य नहीं है। हिन्दू धर्म की सबसे बड़ी विशेषता यह है की यह दुःख में नहीं सुख को प्रधानता देता है। सुभ और सौभाग्यादायी है – हिन्दू  धर्म। हमारी संस्कारी – विधिओ में पिने , नाचने, जुआ खेलने , प्रेम करने और मौज करने आदि का कोई निषेध नहीं है। मै उसका समर्थन करता हु, उपवास करने, पश्चताप करने आदि का नहीं।
  • मै जानती हु, और मै जिस पुरुष को भी, चाहू, फुसला सकती हु। वजह यह है की पुरुष सदा किसी भी लड़की को भोगने के लिए तैयार रहेते है।
  • मेरे ख्याल से एक रात में शुरू और ख़त्म हुए प्रेम को एक रंगवाला प्रेम माना जायेगा। एक ही व्यक्ति के साथ प्रेम जब तक काफी समय पुराना न हो जाए, तब तक उसे पूर्ण , संपन्न और संतोषदायक नहीं माना जा सकता। और यह संतोष कब समाप्त हो जाता है, और उसका उतेजन कब ख़त्म हो जाता है। इसका आभास प्रेमी और प्रेमिका दोनों को हो जाता है। तब प्रेमी और प्रेमिका दोनों को बिना किसी गिले-शिकवे के उस प्रेम को अलविदा कह देना चाहिए और एक – दुसरे को नया प्रेमी या प्रेमिका के साथ नए सम्बन्ध स्थापित कर लेने चाहिए।
  • अगर आप दुसरो से यौन – सम्बन्ध करते हुए पकडे जाते है, तो आप गुंडे है, लम्पट है, और अच्छे लोगो के साथ रहेने के काबिल नहीं है, लेकिन अगर किसीको आपके लम्पट और व्यभिचारी होने का पता नहीं चलता, तो आप सम्मानीय नागरिक है।

~ अमृतबिन्दु ~

“आदमी जब वृध्ध होने लगता है, उसकी कामेच्छा शरीर-मध्य से उठाकर ऊपर दिमाग की ओर बढ़ने लगती है। अपनी जवानी में वह जो करना चाहता था और अवसर के अभाव, घबडाहट या दूसरों की स्वीकृति न मिलाने के कारण नहीं कर सका, उसे वह अपने कलपना लोक में करने लगता है।

…….. इस का शीर्षक यह भी हो सकता था, ‘एक अस्सीसाला वृध्ध के दिवास्वप्न’ ।

इस उपन्यास में कोई भी पात्र वास्तविक नहीं हैं;वे सब मेरे सथियापे की उपज हैं।”

^  खुशवन्त  सिंह  (प्रस्तावना)

2 Comments

Filed under Art, સાહિત્ય, Reading